Supplier Under Scrutiny on Aging Arms for Afghans

This article was reported by C. J. Chivers, Eric Schmitt and Nicholas Wood and written by Mr. Chivers.



Ammunition supplied by an American contractor to Afghan forces. Some of it was in such poor shape that it was not used.

A Small American Arms Supplier Builds a Global Business

MUNITIONS Problems with old munitions were exposed recently by explosions at an Albanian depot.
Since 2006, when the insurgency in Afghanistan sharply intensified, the Afghan government has been dependent on American logistics and military support in the war against Al Qaeda and the Taliban.
But to arm the Afghan forces that it hopes will lead this fight, the American military has relied since early last year on a fledgling company led by a 22-year-old man whose vice president was a licensed masseur.
With the award last January of a federal contract worth as much as nearly $300 million, the company, AEY Inc., which operates out of an unmarked office in Miami Beach, became the main supplier of munitions to Afghanistan’s army and police forces.
Since then, the company has provided ammunition that is more than 40 years old and in decomposing packaging, according to an examination of the munitions by The New York Times and interviews with American and Afghan officials. Much of the ammunition comes from the aging stockpiles of the old Communist bloc, including stockpiles that the State Department and NATO have determined to be unreliable and obsolete, and have spent millions of dollars to have destroyed.
In purchasing munitions, the contractor has also worked with middlemen and a shell company on a federal list of entities suspected of illegal arms trafficking.
Moreover, tens of millions of the rifle and machine-gun cartridges were manufactured in China, making their procurement a possible violation of American law. The company’s president, Efraim E. Diveroli, was also secretly recorded in a conversation that suggested corruption in his company’s purchase of more than 100 million aging rounds in Albania, according to audio files of the conversation.
This week, after repeated inquiries about AEY’s performance by The Times, the Army suspended the company from any future federal contracting, citing shipments of Chinese ammunition and claiming that Mr. Diveroli misled the Army by saying the munitions were Hungarian.
Mr. Diveroli, reached by telephone, said he was unaware of the action. The Army planned to notify his company by certified mail on Thursday, according to internal correspondence provided by a military official.
But problems with the ammunition were evident last fall in places like Nawa, Afghanistan, an outpost near the Pakistani border, where an Afghan lieutenant colonel surveyed the rifle cartridges on his police station’s dirty floor. Soon after arriving there, the cardboard boxes had split open and their contents spilled out, revealing ammunition manufactured in China in 1966.
“This is what they give us for the fighting,” said the colonel, Amanuddin, who like many Afghans has only one name. “It makes us worried, because too much of it is junk.” Ammunition as it ages over decades often becomes less powerful, reliable and accurate.
AEY is one of many previously unknown defense companies to have thrived since 2003, when the Pentagon began dispensing billions of dollars to train and equip indigenous forces in Afghanistan and Iraq. Its rise from obscurity once seemed to make it a successful example of the Bush administration’s promotion of private contractors as integral elements of war-fighting strategy.
But an examination of AEY’s background, through interviews in several countries, reviews of confidential government documents and the examination of some of the ammunition, suggests that Army contracting officials, under pressure to arm Afghan troops, allowed an immature company to enter the murky world of international arms dealing on the Pentagon’s behalf — and did so with minimal vetting and through a vaguely written contract with few restrictions.
In addition to this week’s suspension, AEY is under investigation by the Department of Defense’s inspector general and by Immigration and Customs Enforcement, prompted by complaints about the quality and origins of ammunition it provided, and allegations of corruption.
Mr. Diveroli, in a brief telephone interview late last year, denied any wrongdoing. “I know that my company does everything 100 percent on the up and up, and that’s all I’m concerned about,” he said.
He also suggested that his activities should be shielded from public view. “AEY is working on a moderately classified Department of Defense project,” he said. “I really don’t want to talk about the details.”
He referred questions to a lawyer, Hy Shapiro, who offered a single statement by e-mail. “While AEY continues to work very hard to fulfill its obligations under its contract with the U.S. Army, its representatives are not prepared at this time to sit and discuss the details,” he wrote.
As part of the suspension, neither Mr. Diveroli nor his company can bid on any further federal work until the Army’s allegations are resolved. But he will be allowed to provide ammunition already on order under the Afghan contract, according to internal military correspondence.

In January, American officers in Kabul, concerned about munitions from AEY, had contacted the Army’s Rock Island Arsenal, in Illinois, and raised the possibility of terminating the contract. And officials at the Army Sustainment Command, the contracting authority at the arsenal, after meeting with AEY in late February, said they were tightening the packaging standards for munitions shipped to the war.
And yet after that meeting, AEY sent another shipment of nearly one million cartridges to Afghanistan that the Combined Security Transition Command-Afghanistan regarded as substandard. Lt. Col. David G. Johnson, the command spokesman, said that while there were no reports of ammunition misfiring, some of it was in such poor condition that the military had decided not to issue it. “Our honest answer is that the ammunition is of a quality that is less than desirable; the munitions do not appear to meet the standards that many of us are used to,” Colonel Johnson said. “We are not pleased with the way it was delivered.”
Several officials said the problems would have been avoided if the Army had written contracts and examined bidders more carefully.
Public records show that AEY’s contracts since 2004 have potentially been worth more than a third of a billion dollars. Mr. Diveroli set the value higher: he claimed to do $200 million in business each year.
Several military officers and government officials, speaking on condition of anonymity because of the investigations, questioned how Mr. Diveroli, and a small group of men principally in their 20s and without extensive military or procurement experiences, landed so much vital government work.
“A lot of us are asking the question,” said a senior State Department official. “How did this guy get all this business?”
An Ambitious Company
The intensity of the Afghan insurgency alarmed the Pentagon in 2006, and the American unit that trains and equips Afghan forces placed a huge munitions order through an Army logistics command.
The order sought 52 types of ammunition: rifle, pistol and machine-gun cartridges, hand grenades, rockets, shotgun slugs, mortar rounds, tank ammunition and more. In all, it covered hundreds of millions of rounds. Afghan forces primarily use weapons developed in the Soviet Union. This meant that most munitions on the list could be bought only overseas.
AEY was one of 10 companies to bid by the September 2006 deadline.
Michael Diveroli, Efraim’s father, had incorporated the company in 1999, when Efraim was 13. For several years, a period when the company appeared to have limited activity, Michael Diveroli, who now operates a police supply company down the street from AEY’s office, was listed as the company’s sole executive.
In 2004, AEY listed Efraim Diveroli, then 18, as an officer with a 1 percent ownership stake.
The younger Diveroli’s munitions experience appeared to be limited to a short-lived job in Los Angeles for Botach Tactical, a military and police supply company owned by his uncle, Bar-Kochba Botach.
Mr. Diveroli cut off an interview when asked about Botach Tactical. Mr. Botach, reached by telephone, said that both Michael and Efraim Diveroli had briefly worked for him, but that after seeing the rush of federal contracts available after the wars began, they had struck out on their own.
“They just left me and took my customer base with them,” he said. “They basically said: ‘Why should we work for Botach? Let’s do it on our own.’ ”
As Efraim Diveroli arrived in Miami Beach, AEY was transforming itself by aggressively seeking security-related contracts.
It won a $126,000 award for ammunition for the Special Forces; AEY also provided ammunition or equipment in 2004 to the Department of Energy, the Environmental Protection Agency, the Transportation Security Administration and the State Department.
By 2005, when Mr. Diveroli became AEY’s president at age 19, the company was bidding across a spectrum of government agencies and providing paramilitary equipment — weapons, helmets, ballistic vests, bomb suits, batteries and chargers for X-ray machines — for American aid to Pakistan, Bolivia and elsewhere.

AGED ARSENAL Lt. Col. Amanuddin surveyed 42-year-old Chinese ammunition from AEY that arrived in crumbling boxes at his Afghan police post.
It was also providing supplies to the American military in Iraq, where its business included a $5.7 million contract for rifles for Iraqi forces.
Two federal officials involved in contracting in Baghdad said AEY quickly developed a bad reputation. “They weren’t reliable, or if they did come through, they did after many excuses,” said one of them, who asked that his name be withheld because he was not authorized to speak with reporters.
By this time, pressures were emerging in Efraim Diveroli’s life. In November 2005, a young woman sought an order of protection from him in the domestic violence division of Dade County Circuit Court.
The woman eventually did not appear in court, and her allegations were never ruled on. But in court papers, the woman said that after her relationship with Mr. Diveroli ended, he stalked her and left threatening messages.
Once, according to the file, his behavior included “shoving her to the ground and refusing to allow her to leave during a verbal dispute.” Other times, she reported, Mr. Diveroli arrived at her home unannounced and intoxicated “going about the exterior, banging on windows and doors.”
The woman worried that she could not ignore him, court records said, because his behavior frightened her.
Mr. Diveroli sought court delays on national security grounds. “I am the President and only official employee of my business,” he wrote to the judge on Dec. 8, 2005. “My business is currently of great importance to the country as I am licensed Defense Contractor to the United States Government in the fight against terrorism in Iraq and I am doing my very best to provide our troops with all their equipment needs on pending critical contracts.”
As AEY’s bid for its largest government contract was being considered, Mr. Diveroli’s personal difficulties continued. On Nov. 26, 2006, the Miami Beach police were called to his condominium during an argument between him and another girlfriend. According to the police report, he had thrown her “clothes out in the hallway and told her to get out.”
A witness told the police Mr. Diveroli had dragged her back into the apartment. The police found the woman crying; she said she had not been dragged. Mr. Diveroli was not charged.
On Dec. 21, 2006, the police were called back to the condominium. Mr. Diveroli and AEY’s vice president, David M. Packouz, had just been in a fight with the valet parking attendant.
The fight began, the police said, after the attendant refused to give Mr. Diveroli his keys and Mr. Diveroli entered the garage to get them himself. A witness said Mr. Diveroli and Mr. Packouz both beat the man; police photographs showed bruises and scrapes on his face and back.
When the police searched Mr. Diveroli, they found he had a forged driver’s license that added four years to his age and made him appear old enough to buy alcohol as a minor. His birthday had been the day before.
“I don’t even need that any more,” he told the police, the report said. “I’m 21 years old.”
Mr. Diveroli was charged with simple battery, a misdemeanor, and felony possession of a stolen or forged document.
The second charge placed his business in jeopardy. Mr. Diveroli had a federal firearms license, which was required for his work. With a felony conviction, the license would be nullified.
(Mr. Packouz was charged with battery and the charge was later dropped; he declined to be interviewed. To avoid a conviction on his record, Mr. Diveroli entered a six-month diversion program for first offenders in May 2007 that spared him from standing trial.)
A relative paid Mr. Diveroli’s $1,000 bail as his bid for the Afghan contract was in its final review.
To be accepted, the company had to be, in Army parlance, “a responsible contractor,” which required an examination of its financial soundness, transport capabilities, past performance and compliance with the law and government contracting regulations.

Miami-Dade P.D.
Efraim E. Diveroli

A Small American Arms Supplier Builds a Global Business
The week after a relative paid his bail, the Banc of America Investment Services in Miami provided Mr. Diveroli a letter certifying that his company had cash on hand to begin buying munitions on a large scale. It said AEY had $5,469,668.95 in an account.
AEY was awarded the contract in January 2007. Asked why it chose AEY, the Army Sustainment Command answered in writing: “AEY’s proposal represented the best value to the government.”
Eastern Bloc Arsenals
Both the Army and AEY have treated the sources of the ammunition the company purchases as confidential matters, declining to say how and where the company obtained it, the prices paid or the quantities delivered.
But records provided by an official concerned about the company’s performance, a whistle-blower in the Balkans and an arms-trafficking researcher in Europe, as well as interviews with several people who work in state arsenals in Europe, show that AEY shopped from stocks in the old Eastern bloc, including Albania, Bulgaria, the Czech Republic, Hungary, Kazakhstan, Montenegro, Romania and Slovakia.
These stockpiles range from temperature-controlled bunkers to unheated warehouses packed with exposed, decaying ammunition. Some arsenals contain ammunition regarded in munitions circles as high quality. Others are scrap heaps of abandoned Soviet arms.
The Army’s contract did little to distinguish between the two.
When the United States or NATO buys munitions for themselves, the process is regulated by quality-assurance standards that cover manufacturing, packaging, storage, testing and transport.
The standards exist in part because munitions are perishable. As they age, propellants and explosives degrade, and casings are susceptible to weathering. Environmental conditions — humidity, vibration, temperature shifts — accelerate decay, making munitions less reliable.
NATO rules require ammunition to be tested methodically over its life; samples are fired through braced weapons, and muzzle velocities and accuracy are recorded.
For rifle cartridges, testing begins at age 10 years, according to Peter Courtney-Green, chief of the Ammunition Support Office of NATO’s Maintenance and Supply Agency.
The Soviet Union, which designed the ammunition that AEY bought, developed similar tests, which are still in use. But when the Army wrote its Afghan contract, it did not enforce either NATO or Russian standards. It told bidders only that the munitions must be “serviceable and issuable to all units without qualification.”
What this meant was not defined. An official at the Army Sustainment Command said that because the ammunition was for foreign weapons, and considered “nonstandard,” it only had to fit in weapons it was intended for.
“There is no specific testing request, and there is no age limit,” said Michael Hutchison, the command’s deputy director for acquisition. “As the ammunition is not standard to the U.S. inventory, the Army doesn’t possess packaging or quality standards for that ammo.”
When purchasing such munitions, Mr. Hutchison said, the Army Sustainment Command relies on standards from the “customer” — meaning the Army units in Afghanistan. And the customer, he said, did not set age or testing requirements.
With the vague standards in hand, AEY canvassed the field. One stop was Albania, a fortress state during Soviet times now trying to join NATO. Albania has huge stocks of armaments, much if it provided by China in the 1960s and 1970s.
The quality of these stockpiles vary widely, said William D. G. Hunt, a retired British ammunition technical officer who assessed the entire stock for Albania’s Ministry of Defense from 1998 to 2002. He said a military planning to use the munitions had reason to worry: at least 90 percent of the stockpile was more than 40 years old.
“If there was any procurement made for combat purposes from that stockpile, I would be very dubious about it,” he said. “I am not suggesting that all the ammunition would fail. But its performance would tail off rather dramatically. It is substandard, for sure.”
Problems with Albania’s decaying munitions were apparent earlier this month, when a depot outside Tirana, Albania’s capital, erupted in a chain of explosions, killing at least 22 people, injuring at least 300 others and destroying hundreds of homes.
Before the Army’s contractors began shopping from such depots, the West’s assessment of Albanian munitions was evident in programs it sponsored to destroy them. Through 2007, the United States had contributed $2 million to destroy excess small-caliber weapons and 2,000 tons of ammunition in Albania, according to the State Department.
A NATO program that ended last year involved 16 Western nations contributing about $10 million to destroy 8,700 tons of obsolete ammunition. The United States contributed $500,000. Among the items destroyed were 104 million 7.62 millimeter cartridges — exactly the ammunition AEY sought from the Albanian state arms export agency.
Albania offered to sell tens of millions of cartridges manufactured as long ago as 1950. For tests, a 25-year-old AEY representative was given 1,000 cartridges to fire, according to Ylli Pinari, the director of the arms export agency at the time of the sale.
No ballistic performance was recorded, he said. The rounds were fired by hand.
On that basis, AEY bought more than 100 million cartridges for the Pentagon’s order. The cartridges, according to packing lists, dated to the 1960s.
The company also hired a local businessman, Kosta Trebicka, to remove the ammunition from its wooden crates and hermetically sealed metal boxes — the standard military packaging that protects munitions from moisture and dirt, and helps ensure its reliability and ease of transport in the field.
Mr. Trebicka, in interviews, said Mr. Diveroli wanted to discard the crates and metal boxes to reduce the weight and cost of air shipments and maximize profits. Several American officials said they suspected that the packaging was removed because it bore Chinese markings and the ammunition’s age.
The Czech Connection
As the cartridges in Albania were being prepared for shipment to Afghanistan, Mr. Diveroli began seeking ammunition from the Czech Republic to fill an order for Iraq’s Interior Ministry.
In May 2007, according to two American officials, the Czech government contacted the American Embassy in Prague with a concern: AEY was buying nine million cartridges through Petr Bernatik, a Czech citizen who had been accused by Czech officials of illegal arms trafficking.
The accusations included shipments of rocket-propelled grenades in violation of an international embargo to Congo, and illegal shipments of firearms to Slovakia.
Mr. Bernatik had publicly denied both accusations. But they were deemed credible enough in Washington that he was listed on the Defense Trade Controls watch list, according to one of the American officials.
This list, maintained by the State Department, is used to prevent American dealers from engaging suspicious traders in their business, in part to prevent legal arms companies from enriching or legitimizing black-market networks.
AEY has never been implicated in black-market sales. But the Czech government, which had discretion over the sale, asked the American Embassy if it wanted Mr. Bernatik involved in AEY’s deals, according to the two American officials, who requested anonymity because they were not authorized to share the contents of diplomatic discussions.
The United States did not try to block the transaction, one of the American officials said, in part because equipping Iraq was in the United States’ interest, and also because Mr. Bernatik had been accused, not convicted.
On May 7, 2007, the Czech government issued an export license. Mr. Bernatik, in a telephone interview, said he arranged seven flights to Iraq for AEY last year. “We have a normal business collaboration,” he said.
A Mysterious Middleman
The international arms business operates partly in the light and partly in shadows, and is littered with short-lived shell companies, middlemen and official corruption. Governments have tried to regulate it more closely for years, with limited success.
As Mr. Diveroli began to fill the Army’s huge orders, he was entering a shadowy world, and in his brief interview he suggested that he was aware that corruption could intrude on his dealings in Albania. “What goes on in the Albanian Ministry of Defense?” he said. “Who’s clean? Who’s dirty? Don’t want to know about it.”
The way AEY’s business was structured, Mr. Diveroli, at least officially, did not deal directly with Albanian officials. Instead, a middleman company registered in Cyprus, Evdin Ltd., bought the ammunition and sold it to his company.
The local packager involved in the deal, Mr. Trebicka, said that he suspected that Evdin’s purpose was to divert money to Albanian officials.
The purchases, Mr. Trebicka said, were a flip: Albania sold ammunition to Evdin for $22 per 1,000 rounds, he said, and Evdin sold it to AEY for much more. The difference, he said he suspected, was shared with Albanian officials, including Mr. Pinari, then the head of the arms export agency, and the defense minister at the time, Fatmir Mediu.
(Mr. Mediu resigned last week after the ammunition depot explosions; Mr. Pinari was arrested.) The Albanian government has been infuriated by Mr. Trebicka’s allegations. Sali Berisha, the prime minister, Mr. Mediu and Mr. Pinari all denied involvement in kickbacks. But Mr. Trebicka said that after he raised his concerns about Evdin with the Defense Ministry, his company was forced from the repackaging contract.
On June 11, 2007, Mr. Trebicka and Mr. Diveroli commiserated by phone about problems with doing business in Albania. Mr. Trebicka surreptitiously recorded the conversation, and later gave the audio files to American investigators.
The conversation, he said, showed that the American company was aware of corruption in its dealings in Albania and that Heinrich Thomet, a Swiss arms dealer, was behind Evdin.
In the recordings, which Mr. Trebicka shared with The Times, Mr. Diveroli suggests that Mr. Thomet, called “Henri,” was acting as the middleman.
“Pinari needs a guy like Henri in the middle to take care of him and his buddies, which is none of my business,” Mr. Diveroli said. “I don’t want to know about that business. I want to know about legitimate businesses.”
Mr. Diveroli recommended that Mr. Trebicka try to reclaim his contract by sending “one of his girls” to have sex with Mr. Pinari. He suggested that money might help, too.
“Let’s get him happy; maybe he gives you one more chance,” he said. “If he gets $20,000 from you ... ”
At the end, Mr. Diveroli appeared to lament his business with Albania. “It went up higher to the prime minister and his son,” he said. “I can’t fight this mafia. It got too big. The animals just got too out of control.”
In e-mail exchanges, Mr. Thomet denied an official role in Evdin. His involvement in the Albania deal, he said, had been in introducing Mr. Diveroli to potential partners and officials. Bogdan Choopryna, Evdin’s general manager, also said Mr. Diveroli’s allegations were not true. “We listen to the words of Mr. Diveroli, and then I am responsible for what he is saying?” he said. In addition to being an official with Evdin, Mr. Choopryna, 27, markets products for a Swiss company run by Mr. Thomet.
The dispute about Evdin’s role and who owns it remains publicly unresolved. Evdin had incorporated on Sept. 26, 2006 — the week after Mr. Diveroli bid on the Afghan contract, according to Cyprus’s registrar. The company listed its office in Larnaca, Cyprus, and its general director as Pambos Fellas.
A visit by a reporter to the address found an accounting business above a nightclub. Evdin had no office or staff there. And Mr. Fellas, who was inside, said that he was not Evdin’s general director, but “a nominee director” whose sole role was to register the company.
He had registered hundreds of such companies for a fee, he said, and knew nothing of Evdin’s business.
Some signs point back to Switzerland. Mr. Pinari initially told two reporters that he worked with Evdin via Mr. Thomet. (After a reporter told Mr. Thomet this, Mr. Pinari changed his story, referring the reporter to Mr. Fellas and Evdin’s office in Cyprus.) Mr. Diveroli also said the Cyprus company was run by a “Swiss individual.”Skip to next paragraph
Mr. Thomet has been accused in the past by private groups, including Amnesty International, of arranging illegal arms transfers under a shifting portfolio of corporate names. His activities have also caused concern in Washington, where, like Mr. Bernatik, he and Evdin are on the Defense Trade Controls watch list, an American official said.
Mr. Thomet said past claims that he had engaged in illegal arms trading were caused by “false statements by former competitors.”
Hugh Griffiths, operations manager of the Arms Transfer Profile Initiative, a private organization that researches illicit arms transfers, described Mr. Thomet as a broker with contacts in former Eastern bloc countries with stockpiles and arms factories. His proximity to AEY’s purchases, Mr. Griffiths said, raised questions about whether the Pentagon was adequately vetting the business done in its name.
“Put very simply, many of the people involved in smuggling arms to Africa are also exactly the same as those involved in Pentagon-supported deals, like AEY’s shipments to Afghanistan and Iraq,” he said.
Under the suspension ordered Wednesday, the Army planned to continue accepting ammunition it had already ordered from AEY. As of March 21, it had ordered $155 million of munitions, according to the Army Sustainment Command.
In Afghanistan, American munitions officers are examining all of the small-arms ammunition AEY has shipped. The final shipment, which arrived in wooden crates, included loose and corroded cartridges, according to three officers. At Rock Island Arsenal, the contracting authority said it was cooperating with investigators, who have also visited Albania and Afghanistan.
And in Miami Beach, even before the suspension, AEY had lost staff members. Michael Diveroli, the company’s founder, told a reporter that he no longer had any relationship with the company. Mr. Packouz, who was AEY’s vice president, and Levi Meyer, 25, who was briefly listed as general manager, had left the company, too.
Mr. Meyer offered a statement: “I’m not involved in that mess anymore.”

C. J Chivers reported from Nawa, Afghanistan, Russia and Ukraine; Eric Schmitt from Washington and Miami Beach; and Nicholas Wood from Tirana, Albania. Reporting was contributed by Alain Delaquérière and Margot Williams from New York, James Glanz from Baghdad, and Stefanos Evripidou from Cyprus.

Courtesy of NYTimes to albpolitic.blogspot

Mitrovicasja Valdete Idrizi fiton çmimin "Femëra më e guximshme e Evropës per vitin 2007

Vajza e urave


Për kontribut në krijimin e bashkëpunimit, tolerancës dhe bashkëjetese në Kosovë, vajza nga Mitrovica, Valdete Idrizi, kryesuese e organizatës joqeveritare multietnike “Ndërtimi i komunitetit” në qytetin verior të Kosovës, e ka fituar çmimin “Femra më e guximshme e kontinentit të Evropës për vitin 2007“, të cilin e jep çdo vit sekretarja amerikane e Shtetit, Condoleezza Rice


SERBEZE HAXHIAJ


Prishtinë, 10 mars - Para se të fillojë t’ia mësojë gjuhën shqipe koleges serbe nga pjesa veriore e qytetit në Mitrovicë, Valdete Idrizi është dashur të udhëtojë për në Washington D.C. Kishte një arsye tepër të veçantë për të marrë këtë udhëtim. Ajo është laureatja e një çmimi prestigjioz që jepet në SHBA për femrat nga pesë kontinentet e botës. Vajza nga Mitrovica e ka fituar çmimin “Femra më e guximshme e kontinentit të Evropës për vitin 2007“, të cilin e jep çdo vit vetë sekretarja amerikane e Shtetit, Condoleeza Rice.
Kryesuesja e një organizate joqeveritare multietnike në qytetin verior të Kosovës, me emrin “Ndërtimi i komunitetit në Mitrovicë“, dhe drejtuese e revistës multietnike “M - magazine”, ka mundur të prekë një “ëndërr të madhe”. Në tetor të vitit të kaluar, Zyra amerikane në Prishtinë, në koordinim me ambasadat e tjera amerikane në Ballkan dhe në Evropë - nga të cilat zakonisht bëhen propozimet për këtë çmim - kishte dërguar një emër të përbashkët si kandidat potencial për këtë vit. Arsyeja dukej të ishte bindëse. Një shqiptare nga veriu i Kosovës kishte arritur të krijojë ura bashkëpunimi, tolerance dhe bashkëjetese në vendin më problematik dhe më të armiqësuar të vendit, atëherë ende nën protektorat, që frymonte brenda zonës së hirtë politiko-ushtarake të quajtur Mitrovicë. “Ka qenë një befasi e madhe. Nuk kam punuar asnjëherë drejtpërdrejt me Zyrën amerikane në Prishtinë. Nuk e kam ditur se ata e kanë parë punën time aq në detaje. Ndihem tepër e shpërblyer, sidomos kur e di se ka shumë femra të guximshme që i njoh dhe e meritojnë këtë çmim”, tha kjo 25-vjeçare, e cila e kishte marrë këtë lajm në një mëngjes të ftohtë, në fund të janarit, nga shefja e Zyrës amerikane në Prishtinë, Tina Kaidanow. Në atë kohë ishte duke i ndjekur ligjëratat për master në Novi-Sad, pjesë e “Nansen Dialogue Network”, në lëmin “Studime të aplikuara mbi transformimin e konfliktit”.
Në vitin 1999, vajza e lindur dhe e rritur në një banesë shoqërore në pjesën veriore të qytetit ishte zhvendosur në jug, në një shtëpi me qira. Një ditë e kishte kaluar vetëm urën dhe ishte nisur për në shtëpi, të paktën për të marrë dokumente dhe fotografi që kishin mbetur aty. Por, epilogu kishte qenë tepër i keq. Gjashtë femra, njëra nga to fqinja e parë dhe të tjerat “të ardhura”, e kishin rrahur deri në alivanosje para syve të ushtarëve të KFOR-it. Ashtu e përgjakur e kishte kaluar urën, për të krijuar këtë herë një linjë tjetër komunikimi. Duke lënë pas dramën familjare që kishte sjellë lufta, ajo po krijonte një shteg të ri komunikimi mes banorëve të dy etniciteteve, të cilëve lufta u kishte sjellë diçka gati të pandreqshme, urrejtjen dhe armiqësinë. Me një grup të rinjsh serbë dhe shqiptarë, poshtë urës që është bërë vija etnike e ndarjes së qytetit, Valdetja e para krijoi një mundësi dialogu në dy anët e ndara të qytetit.
Hapësira buzë Ibrit, ku ata po rifillonin gjithçka nga e para, u pagëzua me një emër të ri, “Zona e mirëbesimit”. Më vonë, grupit të saj në këtë organizatë joqeveritare iu bashkuan shumë persona të tjerë, të moshave, profesioneve dhe të përkatësive të ndryshme. “Unë vetë kam qenë e zhvendosur. Vëllai im 25-vjeçar tani është invalid i luftës. Ai ka qenë ushtar i UÇK-së dhe tani mezi lëviz një pjesë të trupit”. Por, Valdetja thotë se historia e dhimbshme familjare e ka shtyrë të shkojë përtej hasmërive.
Nëntë vjet qëkur Kosova u fut nën protektoratin ndërkombëtar deri në shpallje të pavarësisë, gjërat pak kanë lëvizur, ndonëse ajo flet me bindje se njerëzit kanë filluar të ndryshojnë. “Serbia e ka mbajtur të pashkëputur prej vetes veriun, kurse liderët dhe institucionet e Kosovës nuk kanë bërë asgjë për banorët e veriut”.
Por, aty ku nuk ka mbërritur politika ta vendosë linjën e tolerancës dhe të bashkëjetesës, ka qenë ajo që ka hapur një derë. Ka mbledhur gratë të punojnë në një organizatë joqeveritare në veri të qytetit, të cilat edhe ditën e pavarësisë e pritën së bashku.
Megjithëse shpallja e pavarësisë e solli këtë pjesë sërish në pikën e vlimit, Valdetja është e bindur se serbët do të pajtohen me gjendjen e krijuar dhe do të fillojnë të mendojnë për të ardhmen e tyre. “Njerëzit do të përkrahen për t’u kthyer në shtëpitë e tyre. Jam vetë e zhvendosur dhe e kuptoj çarë është të jesh i zhvendosur brenda kufijve të një shteti. Kjo më ka bërë të jem e pranueshme për të dyja palët”.
Përtej të djeshmes, Valdetja tha se shqiptarët dhe serbët në qytetin e saj po mësohen dalëngadalë ta kalojnë hendekun e ndarjes. “Urrejtja është një rrugë e shkurtër!”, tha kjo laureate e këtij çmimi të rëndësishëm që jepet në SHBA.

Pavaresia e Kosoves pare ne syte e CNN

PRISTINA, Kosovo (CNN) -- Kosovo's parliament meets Sunday afternoon to officially declare the province's independence from Serbia, a move opposed by Serbia and Russia but supported by many western governments.
In Kosovska Mitrovica a Kosovar Albanian waves an Albanian flag from his roof-top Sunday.

CNN's Alessio Vinci, reporting from the Kosovar capital Pristina, said that the plan is for Kosovo Prime Minister Hashim Thaci to read out the independence declaration, which is written in Albanian, Serbian and English, to parliament before lawmakers pass it unanimously.
Vinci added that Kosovo's Albanian population were already singing and dancing in the streets as well as lighting firecrackers ahead of the much anticipated vote. "It's been like this for several hours now," he said.
President George Bush said Sunday that Kosovo's status must be resolved before the Balkans can become stable and that the United States supports the Ahtisaari plan which calls for a form of supervised independence.
The European Union decided Saturday to launch a mission of about 2,000 police and judicial officers to replace the United Nations mission that has been controlling the province since the end of the war with Serbia in 1999.
Kosovo has been under U.N. supervision and patrolled by a NATO-led peacekeeping force since the end of the three-month war, in which NATO warplanes pounded Serbia to roll back a campaign of "ethnic cleansing" of the province's Albanian population under former then-President Slobodan Milosevic.
The disputed province is dear to the Serbs, Orthodox Christians who regard it as Serbian territory. But it is equally coveted by Kosovo's ethnic Albanians, Muslims who have a 90 percent majority, and two years of talks on its final status ended in failure last December.
"Its status must be resolved in order for the Balkans to be stable," President Bush told reporters during a news conference in Tanzania Sunday.
Bush said the Ahtisaari plan -- named after former Finnish President Marti Ahtisaari -- is the best option. The proposal would give Kosovo limited statehood under international supervision.
President Bush added that "it's in Serbia's interest to be aligned with Europe and the Serbian people can know that they have a friend in America."
"We are heartened by the fact that the Kosovo government has clearly proclaimed its willingness and its desire to support Serbian rights in Kosovo," Bush said.
Thaci said Thursday he would establish a new government office for minorities and it would protect the rights of minorities after the province declares independence.
Serbian Foreign Minister Vuk Jeremic has promised his country will refrain from using force against Kosovo after independence, though he has warned that Serbia will take punitive diplomatic, political, and economic measures against the province.
Russia -- Serbia's historic ally -- has remain opposed to Kosovo's independence. Russia, which has fought two wars against separatist rebels in its southwestern republic of Chechnya, has Monday that U.S. and European support for Kosovo's independence could lead to an "uncontrollable crisis" in the Balkans.
The EU said Saturday that "around 1,900 international police officers, judges, prosecutors and customs officials and approximately 1,100 local staff will be based in headquarters in Pristina or located throughout the judicial and police system in Kosovo."
The EU mission's objective is "to support the Kosovo authorities by monitoring, mentoring and advising on all areas related to the rule of law, in particular in the police, judiciary, customs and correctional services," it said.
In 1999 the international, NATO-led Kosovo Force (KFOR) began providing security for the Serbian province.
"KFOR is fully determined to maintain a safe and secure environment for the times to come. KFOR is almost fully deployed and we will still increase our level of activities for the next couple of days," said Lt. Gen. Xavier Bout de Marnhac, KFOR commander.
"I just want to state very strongly that KFOR will react and will oppose any kind of provocation that might happen during these days, wherever they come from -- either from the Albanian or the Serbian side. And we will react very strongly to any kind of those provocations," he said for CNN.

Plani kosovaro- ndërkombëtar i sigurisë në kohën e pavarësimit të vendit

Pavarësia bëhet pa bujë dhe në masat të rrepta siguria

Nën masa të rrepta të sigurisë , pa shumë manifestime të ekzagjeruara dhe në një gjendje pothuajse të jashtëzakonshme të pashpallur do të finalizohet akti i shpalljes së pavarësisë së Kosovës sipas planeve paraprake të sigurisë

SERBEZE HAXHIAJ


Prishtinë 28 janar- Tre mijë ushtarë shtesë të forcave paqeruajtëse do të zbarkojnë në Kosovë për të iu bashkuar 16 mijë trupave të tjerë një natë më herët para se parlamenti të shpallë pavarësinë e vendit. 7000 pjesëtarë të SHPK-së do të jenë 24 orë në të gjitha vendet strategjike ndërkohë që 1000 ushtarë të TMK-së do jenë gati për pjesën civilo-emergjente. 500 policë ndërkombëtarë mund gjithashtu të shtohen nëse 270 policët serbë të SHPK-së zhveshin uniformat dhe u bashkohen forcave serbe nëpër enklava veçanërisht në veri.
Kryeadministratori i Kosovës mund të konstatoj një lloj “gjendje të jashtëzakonshme” veprimi gjithashtu nëse situata tregon shenja të përkeqësimit dhe nëse shërbimi inteligjent i KFOR-it dhe UNMIK-ut ,e sheh të arsyeshme këtë. Situata e kohës së pavarësimit të Kosovës sipas vlerësimit që ka bërë shërbimi inteligjent llogaritet të jetë e shkallës së të mesme të rrezikshmërisë që shkon kah e larta.
Ky është plani akoma i pa detajizuar i policisë vendore e ndërkombëtare , KFOR-it dhe institucioneve të vendit.
Sipas këtij plani një kopje të së cilës e posedon edhe Lajm shtrirja e trupave policore , por më shumë atyre ushtarake do të përqendrohet më së shumti në veriun e Kosovës, në Kosovën qendrore, në kufij dhe në objektet me rëndësi të veçantë kulturore.
Vëzhgim i veçantë i situatës dhe pjesës së lidershpit do të bëhet gjatë lëvizjes së tyre në Prishtinë. Tri pikat më të rëndësishme kufitare të këtij plani do jenë ajo në Leposaviq , në Merdare dhe ajo me Malin e Zi në Kullë.
I gjithë operacioni do të jetë i përqendruar në duart komisarit të policisë dhe komandantit të KFOR-it.
Sipas raportit mbi sigurinë e përgjithshme në Kosovë, mbajtja e rendit, mirëbesimit dhe ngritja e nivelit dhe përgjegjësisë policore në reagime dhe veprime të saja do të varet nga bashkëpunimi në mes SHPK-së, UNMIK-ut, KFOR-it, Sigurimit të UN-it dhe subjekteve tjera të sigurisë.

Pavarësia pa shumë bujë

Perceptimi paraprak në bazë të rrethanave të studiuara ka treguar se segment e sigurisë do të jenë përgjegjës për mbrojtjen e institucioneve vendore dhe ndërkombëtare (objektet vitale dhe senzitive), garantimin e lirisë së shprehjes dhe lëvizjes për të gjithë qytetarët, kontrollimi i shfaqjes së turmave ( manifestime gëzimi apo shprehje pakënaqësie, zhvendosje të popullatës etj. ) dhe menaxhimin e situatës nëpër enklava. Po ashtu është me rëndësi që të kontrollohet turma( jo të pengohet) që të mos ketë manifestime të ekzagjeruara ngase ato mund të nxisin incidente.


Objektet e rëndësisë së veçantë dhe liderët

Qendrat regjionale policore duhet të koordinojnë veprimet me ,,Task Forcat” e KFOR-it, përmes ndërlidhësve përkatës, në fushën e sigurisë, në lëvizjen e lirë, në ruajtjen e objekteve vitale etj.
Rëndësi e veçantë do t’u jepet ruajtjes së objektet qeveritare, komunale, shëndetësore, kulturore, fetare, objektet me rëndësi të KEK-ut, zyre ndërlidhëse ndërkombëtare, organizata të huaja të cilat mund të jenë caqe sulmi nga grupe të ndryshme rivale.
Kontroll i rrepat do t’i bëhet infrastrukturës rrugore, urave të rëndësishme për qarkullim, vijave hekurudhore, rrugëve të Aeroporteve, liqeneve/digave ujore etj, brenda rajonit të përgjegjësisë.
Siguria e liderëve do të jetë përgjegjësi e Njësisë së Mbrojtjes së Afërt, e cila planifikon sigurinë dhe përcjellën e personaliteteve (vendore, ndërkombëtare) dhe parasheh rrugë dytësore dhe vend të sigurt për evakuim të tyre.



Kufijtë

Objektit e policisë kufitare dhe sulmet nga grupet të ndryshme janë dy pikat kryesore që ka precizuar plani operativ.
Masa të veçanta duhet të jenë prezentë gjatë tri ditëve para dhe pas shpalljes së pavarësisë për sigurimin e objekteve te policisë kufitare. Në rast nevoje duhet të sigurohen vendkalimeve të përkohshme sipas nevojës, ku të njëjtat aktivizohen me lejimin e komisarit të policisë
Policia dhe KFOR-i koordinon veprimet dhe aktivitetet e nevojshme në zonat e përgjegjësisë me aksent të veçantë në rajonin e Veriut në Portën 1 dhe 31.
Të respektohet në maksimum vendimin i UNMIK-ut 2007/34 për mos lejim të hyrjes ne Kosovë, për personat që dyshohet se janë anëtar të ndonjë organizate apo grupi të klasifikuar që mundë të destabilizojë situatën në Kosovë.

Dikasteri i krimit

Pjesa qendrore i kushtohet komunikimit inteligjent në mënyrë që informatat e ndryshme, me rëndësi të raportohen me kohë në qendrën komanduese të policisë.
Të sigurohen pajisje të mjaftueshme dhe funksionale për fotografim dhe incizim të kryerësve të mundshëm të veprave penale të mundshme, për njësitë përkatëse hetuese . Drejtoria e inteligjencës , krimit të organizuar , terrorizmit dhe forenzika , e kanë për obligim të koordinojnë grupin e hetuesve, prokurorëve dhe gjykatësve në trajtimin e arrestimeve masive të mundshme.
Numri i hetuesve nuk është i mjaftueshëm për këtë situata andaj këto resorë duhet të sigurojnë hetues të mjaftueshëm në rroba civile për mbulimin e ngjarjeve(incidenteve) të ndryshme me metodat dhe taktikat e tyre. Këta janë të obliguar që aktivitetet e dyshimta kriminale t’i raportojnë me kohë.

Njësitë inteligjente

I tërë kapaciteti i pjesës inteligjente gjatë kësaj kohe do të koncentrohet në thithjen e informatave me qëllim të parandalimit të akteve kriminale nga ana e cilitdo qytetar apo grup etnikë që në çfarëdo mase do të rrezikonte qetësinë publike dhe stabilitetin në vend.
Sigurimi inforatave inteligjente sidomos ditën kritike duhet të pasohet më filtrimin e tyre ngase mosverifikimi i tyre mudn të rrezikoj situatën e përgjithshme dhe të sjellë viktima të panevojshme.
Policia e komunitetit (serbë) të angazhohen në bashkëpunim me qytetarët, për të siguruar informata me rëndësi për operacione.
Vëzhgim i veçantë i bëhet pjesës së nyjve e kryesore spitaleve , qendrave poliore , kufijve , PTK-së dhe KEK-ut Aeroportit. Liqeni i Gazivodës , i Batllavës dhe i Badovcit janë poashtu pikat më të nevojshme për t’u mbikqyrur. Por njëjtë ehde rrjetet e ujësjllsve rajonalë. Qendrat sipatoler duhet të shqyrtojnë sigurimin e kapacitetit të dhomave , shtretërve dhe gjakut. Në ndihmë këtyre do të jenë edhe qendrat mjekosre të KFOR-it dhe TMK-së.

KFOR-i

Bazat ushtarake përkatësisht “Task forcat’ ,e KFOR-it, do të jenë në mbështetje të operacionit policor.
Në mënyrë të planifikuar do të mbështesë policinë në operacion, kryesisht me mbajtjen e pikave të kontrollit(PKA) nëpër udhëkryqe dhe rrugë me rëndësi publike.
Do të caktoj ndërlidhësin me qendrën komanduese të SHPP-së dhe planifikon nevojën e reagimit në raste të kërcënimeve me bomba.
Do të koordinoj veprimet dhe aktivitetet e nevojshme me PK&KA, në zonat e përgjegjësisë me aksent të veçantë në rajonin e Veriut në Portën 1 dhe 31.
Forcat e KFOR-it do të jenë të përqendruara në pjesën veriore të vendit dhe në këto pjesë policia do të ketë prezencë më pak në terren dhe përreth kufijve.
Shtimi i trupave bëhet sipas detajeve të situatës dhe për këtë vendos komandanti i kFOR-it. Në qershor i është bërë një kërkesë sekretarit të përgjithshëm të NATO-s për shtim trupash në rast nevoje. Por numri i trupave të nevojshme do të varet prej rrethanave të cilat ende nuk mund të determinohen qartë.
Tre muajt e ardhshëm sipas vlerësimit të përgjithshëm të situatës trupat ushtarake do të jenë më shumë të përqendruar anë terren më përbërje të njëjtë.

Veprimet operative


Policia në bashkëpunim me UNMIK-un, KFOR-in dhe MPB-në do të koordinoj veprimet nga dhoma operative e cila fillon të krijohet një javë para shpalljes. Nëse paraprakisht informatat për zhvendosjen e popullatës dalin që po realizohen atëherë aktivizohet Qendra Komanduese me personelin e duhur (zyrtar menaxhues, operativ, ndërlidhës, përkthyes, etj.), përndryshe Qendra Komanduese aktivizohet një ditë para shpalljes së statusit .
Komisari ka lëshuar një urdhër për orar të zgjatur të pjesëtarëve të policisë dhe ndërprerjen e të gjitha pushimeve të rregullta vjetore dhe pushimeve të tjera përveç atij mjekësor fillon të hyj në fuqi një ditë para shpalljes.
Nga dy oficerë ndërlidhës do të jenë në mes të UNMIK-ut, Qendrës së Situatave të Kombeve të Bashkuara dhe tek Qendra e përbashkët operative e KFOR-it si dhe një përfaqësues të SHPK-së, në QS të IPVQ-ve.
Përmes Komandave Policore Regjionale do të mbikëqyret situata në teren dhe do bëhet vlerësimi i përgjithshme i sigurisë.
Prej fillimit të javës së parë të shkurtit intenzivisht të bëjë rishikimin e informatave inteligjente të mbledhura dhe në rast nevoje inicion ndryshimin e këtij urdhrit operativ sipas ,,Planit për Alarmim”, dhe të kërkoj masa urgjente duke përdor modelin ,,Ec dhe Bisedo”.
Pastaj zonat e ndjeshme të identifikuara cilat policia nuk ka mundësi t’i mbikëqyrë/kontrollojë, do të jenë përgjegjësi e KFOR-i.
Policët e përfshirë në operacion nuk duhet assesi të krijojnë përshtypje se janë duke i kontribuar zhvendosjes së popullatës nga vendbanimet e tyre, përkundrazi roli i tyre është monitorimi dhe siguria e popullatës së zhvendosur.
Po ashtu në këtë bën pjesë edhe direktivat për zhvendosjen e stafit të UNMIK-ut në veri të vendit dhe familjet e një pjesë të tyre. Po ashtu pjesa e zyrave diplomatike dhe stafit të tyre do të jetë në harmoni me direktivat e KFOR-it.

Pajisjet

Do të jenë katër Njësi te Formuara Policore (NJFP) nga Ukraina, Pakistani, Rumania dhe Polonia të cilat do të angazhohen sipas vendimit të Kryesuesit të Operacionit. Këto njësi do të qëndrojnë në gjendje gatishmërie në bazat e tyre.
UNMIK-, përveç pajisjeve për mbrojtje individuale do të kenë edhe pajisje për mbrojtje Grupore. Këto të fundit do ti përdorë vetëm me leje të kryesuesit të operacionit, përmes kërkesës së komandantit Taktik, kundrejt situatës. Përjashtim kanë situatat kritike (të jashtëzakonshme) kur sigurimi i lejes së tillë do të paraqite vonesë dhe pasojat në dëme të pasurisë, lëndime të rënda trupore, viktima civile apo policore do të ishin të mëdha.
Policia aktualisht posedon pjesën më të madhe të pajisjeve përveç maskave kundër gazit të cilat nuk janë të mjaftueshme. PSSP në rast nevoje aprovon përdorimin e buxhetit rezervë.

Përdorimit i forcës

Nëse në çfarëdo rrethane të krijuar është përdorë cilado forcë policore (jo-vdekjeprurëse apo vdekjeprurëse) me apo pa leje të dhomës komanduese është e obliguar që menjëherë të raportohet në dhomën operative dhe qendrat komanduese regjionale përkatëse .
Të gjitha pajisjet për përdorimin e forcës, janë nën përgjegjësinë e komisarit dhe ato do të përdorën në realizimin e qëllimeve policore vetëm me urdhër të tij: gazi lotsjellës,topi i ujit, armët e zjarrit (të dorës dhe me tyta të gjata) dhe municione jo-vdekjeprurëse pasivizuese.

Trafiku rrugor e ajror

Linjat e fluturimeve ajrore do të kontrollohen në detaje dhe jo të gjitha kompanive do iu lejohet realizimi i fluturimeve nëse vërehet se niveli i rrezikut është prezentë. Koordinimi do të bëhet së bashku me KFOR-in dhe shtet përkatëse.
Trafiku rrugore do të jetë i kontrolluar në të gjitha linjat dhe do të raportohet vazhdimisht për lokacionin dhe drejtimin e lëvizjes së të zhvendosurve, numrin e mjeteve transportuese dhe popullatës në to. Gjithashtu do të planifikohen rrugët dhe rrugicat alternative për nevoja të situatës dhe qarkullim të komunikacionit, në rast të bllokimit të rrugëve kryesore.

Aspketi adminsitrativ - financiar

Në rast nevoje policia mund të ketë një fonde të veçantë që mbështet realizimin e operacioneve me mjete të nevojshme logjistike. Do të sigurohen pajisje rezervë të mjaftueshme për ato mjete të cilat janë më të ndieshme dhe të nevojshme gjatë operacionit.
Poashtu duhet formohen ekipet për mirmbajtje dhe funksionim me sukses të sistemit të komunikimit (telefon, radiolidhje, internet.etj). Kujdes të shtuar t’i ipet pikave strategjike të komunikimit policor.
Duhet gjithashtu të shqyrtoj mundësinë e reagimit emergjent në rast të shpërthimit të zjarreve në pronën e policisë .
Auto-Flota të siguroj automjete funksionale për transportin zyrtarë, për tërheqje të makinave dhe ti formoj ekipet mobile për riparime të nevojshme.

Serbë të zhvendosur e akuzojnë Zyrën për Persona të Zhdukur në Beograd dhe atë të UNMIK-ut se po i keqpërdorin varret serbe

Udhëtimi i fundit i Tanjës në atdhe zgjati katër ditë "luftë" me UNMIK-un

Nt: E vrarë para nëntë vjetësh nga një polic i MUP-it, Tanja Janiçeviq, me kërkesë të Zyrës për Persona të Zhdukur në Beograd, është zhvarrosur nga varrezat e Kaçanikut të Vjetër së fundi nga ekspertë të UNMIK-ut, së bashku me katër persona që kanë vdekur para vitit 1999. I ati i Tanjës, pas largimit nga Kosova, kishte vendosur t’i merrte eshtrat e së bijës, por ditën kur ishte kthyer në Kaçanik, e kishte gjetur varrin të zbrazët. Ai tha se vajza e tij ishte zhvarrosur nga njerëzit që pas vrasjes i kishin bërë obduksion të rremë, kinse e ekzekutuar nga shqiptarët. Ai e akuzon UNMIK-un se po manipulon me numrin e viktimave serbe, të zhdukura nga koha e luftës

SERBEZE HAXHIAJ Kaçanik i Vjetër, Prishtinë, dhjetor

- Nëna i kishte blerë edhe një fustan tjetër të bardhë Tanja Janiçeviqit, ngase, pas zhvarrosjes së saj nga varrezat e Kaçanikut të Vjetër, fustani i nusërisë, me të cilin, sipas zakonit, ishte varrosur para nëntë vjetësh duhej të ishte prishur. Ndërkaq, në fshatin Batoçinë të Kragujevcit, ku nga Kosova ajo do ta bënte udhëtimin e fundit, familja i kishte përgatitur një ceremoni të veçantë për varrimin e dytë të saj. Ishte goditur kompania që do ta bënte transportin e arkivolit, pasi leja ishte dhënë nga Komuna e Kaçanikut dhe ishin bërë të gjitha përgatitjet bashkë me konfirmimin nga Inspektorati Sanitar dhe nga policia e Kosovës se gjithçka ishte gati me varrin që duhej hapur, për t’i dërguar eshtrat e së ndjerës në Serbi, ku tani jeton familja e saj. Por, të premten e 7 dhjetorit, ata e kishin gjetur varrin të zbrazët. Dikush e kishte marrë atë dy javë më herët.Pasi familja i kishte alarmuar policinë dhe UNMIK-un, dikush u kishte rënë në gjurmë personave që i kishin marrë eshtrat. Fjala ishte për Budimir Gurdiqin, zyrtar i Zyrës për Persona të Zhdukur (OMP) dhe Mjekësi Ligjore në Beograd, dhe Krasimir Nikolov, anëtar i stafit ndërkombëtar të OMP-së, kurse vetura që kishte bartur kufomën ishte identifikuar me targa “UN 24 -242”. ”Ne i bëmë të gjitha përgatitjet për ta varrosur pasdite këtu, në Batoçinë. Njerëzit prisnin të arrinte arkivoli. Por, kur mbërritëm te varrezat në Kaçanik të Vjetër, ajo nuk ishte. Dikush e kishte hapur varrin së bashku me katër të tjerë afër”, tha për “Lajm” i ati i së ndjerës, Milivoje Janiçeviq.
Tanja Janiçeviq (1979), nga Kaçaniku i Vjetër, ishte vrarë më 22 dhjetor të vitit 1998 në afërsi të QKUK-së nga polici i MUP-it, Goran Lubisavleviq, i cili vetëm një muaj më parë nga gjykata në Nish është dënuar me tre vjet e gjysmë burg. Tanja ishte mami në repartin e gjinekologjisë në Spitalin e Prishtinës dhe arsyeja që ishte ekzekutuar me një plumb në kokë, sipas të atit të saj, ishte se e bija nuk kishte pranuar të “bashkëpunojë me shtetin” në dëm të pacientëve shqiptarë. “Mua vajzën ma kanë vrarë serbët, jo shqiptarët. Atëherë ishte kohë lufte në Kosovë dhe Tanja po punonte në spital. Ishte vetëm 19 vjeç dhe dëshironte ta mbaronte fakultetin për mjekësi, por e vranë. Ishte aq e bukur. Ishte sikurse Brigitte Bardoux. Asaj i kishin thënë se duhej t’i pranonte urdhrat dhe të punonte çfarë t’i thoshin“, tha e ëma e saj, Marica.Sipas familjarëve, zhvarrimi i vajzës së tyre ishte bërë me qëllim të fshehjes së krimit të serbëve. “Dy persona që kishin bërë zhvarrimin, njëri ishte punëtor i UNMIK-ut në Zyrën për Persona të Zhdukur dhe tjetri i zyrës në Beograd. Ky i fundit ishte i njëjti që në vitin 1998 ishte përpjekur të bënte manipulime në raportin e obduksionit, ta paraqiste vajzën time të vrarë nga shqiptarët. Por, vajza ime nuk ka qenë kurrë e zhdukur dhe as personat e tjerë të zhvarrosur. Kjo është bërë për të manipuluar me numrin e të zhdukurve dhe varret”, tha i ati Milivoje. Peripecitë për të kuptuar pse ishte ekshumuar varri i vajzës së tij, madje në kohën kur ai kishte vendosur t’i merrte eshtrat, kishin zgjatur dy ditë të tëra nëpër zyrat e UNMIK-ut. “Ata nuk donin të m’i jepnin eshtrat e vajzës, sepse mënyra se si e kishin marrë ishte e parregullt, kurse edhe dhënia duhej të bëhej në mënyrë të parregullt”, tha ai. Katër ditë më vonë, më 11 dhjetor, një ekip OMP-së dhe i UNMIK-ut e kishte përcjellë arkivolin e Tanjës deri në Merdar, por bashkë me eshtrat familja thotë se nuk ka marrë asnjë dokument, përveç një përgjigje gojore se ishte marrë gabimisht. “Ishte shumë rëndë. Tani më duhej të përjetoj një lojë tjetër të asaj se vajza ime është ekzekutuar kinse nga shqiptarët. Më çudit fakti si UNMIK-u i lejon këto, por e di se aty brenda UNMIK-ut ka gjithçka”, tha Milivoje.Ismail Fejzullahu, komandant i stacionit policor të Kaçanikut, konfirmon marrjen e eshtrave nga varrezat në Kaçanik dhe fillimin e hetimeve rreth kësaj. “Tani me këtë rast janë duke u marrë segmentet kompetente të UNMIK-ut. Fjala ka qenë për një zhvarrim nga një ekip i OMP-së, i UNMIK-ut dhe i patologëve serbë nga Beogradi”. Besnik Bajri, kryeinspektor sanitar në Kaçanik, tha se është shokuar kur ka shkuar së bashku me familjarët ditën kur duhej të bëhej zhvarrimi dhe e ka gjetur varrin të zbrazët. “Ne e kishim aprovuar kërkesën dhe kishim lëshuar vendim se gjithçka është gati. Ishte shumë e rëndë, sepse ne u kishim thënë familjarëve se varri është në rregull”. Bajri rrëfen se ka qenë shumë vështirë të qetësohen familjarët, kur kishin kuptuar se zhvarrimin e vajzës së tyre e ka bërë personi që ata e njihnin - Budimir Gurdiq.
Bajri tha se, sipas rregullave, duhet hapur procedura hetimore, për të verifikuar pse janë hapur ato varre pa lejen e Inspektoratit Sanitar dhe pse zhvarrimi është bërë pa lajmërim.Milivoje Janiçeviq është i bindur se zhvarrimi nuk është bërë gabimisht, por ka qenë i qëllimshëm.
Në UNMIK thonë se zhvarrimi është bërë me kërkesë të OMP-së të Beogradit. “Ekshumimet janë kryer në përputhje me procedurat e OMP-së, sipas protokollit të zbatuar me autoritetet serbe - në prani të ekspertëve serbë të forensikës si vëzhgues, në mesin e tyre Budimir Gurdiq”, tha zëdhënësi i UNMIK-ut, Alexandar Ivanko. Ai nuk ka dhënë shpjegime për arsyen e zhvarrimit në Kaçanik. ”Më 7 dhjetor, ne kemi marrë një telefonatë nga familja e Tanjës - Milivoje Janiçeviq. Ata janë ankuar se janë marrë eshtrat e vajzës së tyre dhe se kanë kërkuar t’u kthehen. Pasi kemi verifikuar dokumentacionin dhe kemi bërë verifikimet, kemi parë se ajo është vajza e tyre dhe ua kemi kthyer eshtrat”, tha Ivanko.
Milivoje Janiqeviq e akuzon UNMIK-un se po bëhet pjesë e manipulimeve të OMP-së në Beograd. “Katër personat që kanë qenë varrosur afër vajzës sime, i kam njohur dhe që të gjithë kanë pasur vdekje të natyrshme para luftës. Asnjë nga ta nuk është vrarë. Por pse UNMIK-u lejon zhvarrosjen e tyre si persona të zhdukur dhe të varrosur gjatë luftës është punë që ata duhet ta shpjegojnë”. I ati i Tanjës tregon se ka kërkuar të dijë pse vajza e tij ishte marrë ashtu fshehur dy javë para se të vendoste ta merrte atë përfundimisht nga Kosova. UNMIK-u nuk i ka dhënë shpjegime. Milivoje tha se gjykimi ndaj vrasësit të vajzës në Serbi ka qenë një skandal. “Unë nuk kam pasur para të paguaj avokatë dhe të vrapoj pas gjyqeve, e ky vendim për dënim dihet se qysh është bërë. Është tërësisht politik”, thotë ai.Në dy vjetët e fundit, thuajse në të gjitha qendrat e Kosovës, është shtuar numri i kërkesave të familjarëve serbë të zhvendosur nga Kosova që duan t’i zhvarrosin të afërmit e tyre nga këtu, pasi kanë vendosur përfundimisht të mos kthehen më. Ndonëse Qeveria e Kosovës, në këtë rast Ministria e Shëndetësisë, nuk posedon shifra zyrtare për numrin e të zhvarrosurve, bazuar në të dhënat e përkohshme të marra nga kërkesat e bëra nëpër komuna, këto dy vjetët e fundit janë bërë rreth 250 zhvarrime.

Uithers: Kjo Shqipëri befasuese

Ambasadori i SHBA në Tiranë flet për debatin bërthamor, Kosovën, rrugën Durrës-Kukës dhe çështjen "Sollaku"

Me ambasadorin amerikan në Tiranë, Xhon Uithers II, është një kënaqësi e vërtetë të flasësh. Diplomat me përvojë, por para se të jetë i tillë, bir i një funksionari të lartë, Uithers shkeli në vendin tonë pas një trajektoreje të gjatë, nga fëmijëria e kaluar në Laos e Tailandë, e deri te shkollimi në universitetet më të mira amerikane, e më pas një angazhim prej disa dekadash në Departamentin e Shtetit dhe ambasadat e SHBA në Riga, Lagos dhe Hagë. Një erudit i historisë dhe kulturave botërore, më shumë se një diplomat i ftohtë, Uithers thotë se është impresionuar nga muajt e tij të parë në Shqipëri, në këtë vend të dominuar "nga ndjenja e energjisë dhe dinamizmit". Kush e ka parasysh diplomatin mistik, që punon i mbyllur pas njëmijë barrierave, mureve dhe masave të sigurisë do të mbetej i zhgënjyer në imagjinatën e tij. Natyrisht, siç e thotë edhe vetë ai, të hysh sot në ambasadën amerikane nuk është e lehtë si një herë e një kohë. Por pasi ke kaluar procedurat e zakonshme të sigurisë, biseda me diplomatin e lartë amerikan është më e natyrshmja e mundshme. Nga debati bërthamor te Kosova, nga çështja "Sollaku" te klima politike në vend. Ja pikëpamjet dhe qëndrimet e Uithers.

Z. ambasador, keni marrë postin pak muaj më parë. Sa përputhet ajo çka dinit për Shqipërinë, me atë që keni gjetur tani që jeni këtu?

Mendoj që Shqipëria e vërtetë i ka kapërcyer të gjitha pritshmëritë që kishte përpara se të vija këtu. Mendoj se në çastin që vjen në këtë vend, të bën shumë përshtypje ndjenja e energjisë dhe e dinamizmit; jo thjesht nga pikëpamja e qeverisjes, por e njerëzve të zakonshëm. Tirana është plot gjallëri. Tirana është plot jetë dhe mendoj se ajo që sheh nga niveli i rrugës dhe më lart është një ndjenjë fillimesh të reja, mundësish, shansesh që tani janë në dispozicion të njerëzve dhe që nuk kanë qenë aty vetëm disa vite më parë. Dhe, ç‘është më e rëndësishme, një ndjenjë njerëzish që po bëjnë gjithçka që munden për familjet e tyre, për shkollimin, udhëtimin, aksesin ndaj informacionit, apo edhe thjesht shprehjen e hapur të ideve. Është një vend shumë shumë dinamik. Është diçka për të cilën dëgjon kur je jashtë vendit, por të vish dhe ta shohësh me sytë e tu është vërtet frymëzuese.

Cili është gjykimi juaj për vendin? A është Shqipëria një vend normal?

Po, patjetër. Mënyra se si e shoh unë është që vitet e diktaturës, vitet e Hoxhës, ishin anormale. Nga ajo kohë, synimi i Shqipërisë ka qenë që të fitojë normalitetin dhe pikërisht kjo ka ndodhur dhe ka ndodhur shpejt dhe në një periudhë të shkurtër kohe. Por, do të thosha diçka tjetër. Do të thosha që ekziston një element, pjesë e atij dinamizmi për të cilin fola, që ishte kërkimi për diçka të re dhe të ndryshme e që nuk ka qenë më parë në Shqipëri dhe ky është kërkimi për demokracinë, për liritë individuale, për mundësi të tregut të lirë, të gjitha këto bashkë. Shqipëria kishte njëfarë tradite, por duhej të ecte përpara në një mënyrë të re dhe të shpejtë. Pjesa tjetër është ruajtja, mbrojtja dhe mendoj edhe zhvillimi e hapja e aq shumë elementëve të traditës shqiptare, që kanë ekzistuar gjithmonë dhe që kanë qenë gjithmonë aq mbresëlënëse e të veçanta. Më lejoni t‘ju jap një shembull. Një prej gjërave mbresëlënëse këtu në këtë shoqëri, sipas meje. E di që shpesh të huajt vijnë nga jashtë dhe flasin për të mbështetur zhvillimin e një shoqërie civile, por një element i shoqërisë civile këtu është mbresëlënës dhe mendoj, shumë përpara mjaft vendeve që kanë pasur histori më të gjata demokracie se sa Shqipëria. Dhe kjo është toleranca, toleranca në fushën fetare, ku besimet e ndryshme jetojnë krah për krah në harmoni të përkryer, në bashkëpunim të përkryer; dhe njerëzit dëshirojnë që kjo lloj karakteristike, kjo lloj ndjenje të mund të eksportohet në shumë vende të botës, ku feja bëhet një element aq ndarës dhe shkatërrues. Po e shtjelloj pak idenë. Disa thonë që feja ka qenë ç‘theksuar për shumë kohë këtu, sidomos gjatë regjimit komunist. Unë do të hidhja vështrimin te historia absolutisht fenomenale, rrëmbyese, dramatike e shqiptarëve në kohën e Holokaustit; fakti që toleranca është e rrënjosur, është brenda shpirtit shqiptar dhe ka qenë e tillë nëpër shekuj dhe kemi një shoqëri me besime të ndryshme, në atë kohë, tradita islame apo ajo e krishterë, lejuan megjithatë që të vijnë refugjatët çifutë, të pashpresë, në rrezik të madh, pa rrënjë në Shqipëri. Kish pasur më parë një bashkësi të vogël vendase, por këta njerëz që po vraponin prej llojit më të tmerrshëm të shtypjes dhe, edhe atëherë mbetën të huaj në këtë vend, megjithatë shqiptarët i zgjatën dorën dhe i përqafuan, i fshehën, duke vënë veten në rrezik të madh. Ka pak vende në të gjithë Evropën, këtu përfshij edhe demokracitë e konsoliduara, që nuk kanë një histori që të jetë kaq krenare dhe kaq fisnike sa kjo e shqiptarëve.Shqipëria dhe SHBA kanë bashkëpunim shumë të ngushtë. Pala shqiptare e konsideron SHBA partnerin e saj strategjik. Cilat mund të jenë mënyrat për ta përmirësuar bashkëpunimin në të ardhme? Së pari mendoj se është pikërisht ashtu - Shqipëria dhe SHBA janë partnerë strategjikë. E përsëris, është një fakt mbresëlënës që Shqipëria, nëse mund të përdor shprehjen "bart më shumë sesa pesha e vet" nga pikëpamja e çështjeve ndërkombëtare; një vend prej 3.5 milionë njerëzisht, i sapodalë nga diktatura, e megjithatë jeni eksportues të sigurisë dhe eksportues të forcave që luftojnë në luftën e tmerrshme kundër terrorizmit, që është vërtet murtaja e të gjithë botës - me kontribute në Irak, Afganistan, Bosnjë. Të gjitha këto janë kontribute madhore, mendoj, në përpjekjet tona dhe të aleatëve tanë për paqen dhe sigurinë botërore; në organizatat ndërkombëtare, zëri i Shqipërisë në OKB, në IAEA (Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike), të gjitha këto, si një forcë e respektuar. Ne e vlerësojmë shumë kontributin që marrim nga ju. Nga pikëpamja e së ardhmes, do të thosha që aktualisht jemi në pozicionin e favorshëm për të ndërtuar mbi këto themele, për të vazhduar ndërtimin në linjat që kemi. Kemi shumë programe që janë ndërtuar për të bërë pikërisht këtë. Kemi programe në fushën ekonomike, në fushat e kulturës, në fushën e shkëmbimit ushtarak; kemi Llogarinë e Mijëvjeçarit; po punojmë shumë ngushtë në fushat gjyqësore e ligjore me zyrat tona të ICITAP dhe OPDAT këtu. Të gjitha këto janë ndërtuar si për të forcuar partneritetin që kemi tashmë, ashtu edhe për të ndihmuar në ato fusha që Shqipëria dhe SHBA së bashku kanë identifikuar si fusha në të cilat Shqipëria do përparim të mëtejshëm, të marrë ekspertizë, apo të vazhdojë ndërveprimin.

Këto ditë në Shqipëri po zhvillohet një debat mbi energjinë bërthamore. A do t‘i mbështesnin SHBA përpjekjet e Shqipërisë për të pasur energji të tillë, drejtpërdrejt apo nëpërmjet agjencive përkatëse?

Mendoj se është më shumë një çështje për t‘u vendosur dhe arritur një konkluzion nga qeveria dhe populli shqiptar. Dukshëm, ne po përpiqemi të bëjmë çka mundemi për të ndihmuar në ndërtimin e infrastrukturës së Shqipërisë, përfshirë dhe fushën e energjisë. Në lidhje me formën e veçantë të energjisë që mund të doni të keni, mendoj se duhet bazuar mbi vlerësimin e nevojave tuaja, financave dhe gjërave të tjera që merren në konsideratë. Edhe ne vetë kemi centrale bërthamore. Kemi edhe burime hidro dhe termike. Më shumë kjo është një çështje përputhjeje e rrethanave të kërkesave tuaja, me atë që shihni se është mënyra më e efektshme për nga kostoja, për të arritur rezultatet që doni.

Pra, konfirmoni që nuk është një çështje me implikime politike, por çështje standardesh, kryesisht teknike?

Mua më duket se është një çështje e vazhdimit të ndërtimit të infrastrukturës tuaj.

Kohët e fundit ka pasur debate mbi mënyrën se si po ndërtohet rruga Durrës-Kukës, një projekt madhor infrastrukture në vend. Ekziston një kërkesë e prokurorisë për të marrë të pandehur ministrin e Jashtëm lidhur me këtë çështje. Si ambasador i SHBA, si i keni përjetuar zhvillimet e tilla, duke pasur parasysh përfshirjen e një kompanie amerikane në projekt?

Mendoj ka dy anë në këtë pyetje. Së pari, nga pikëpamja e cilitdo qoftë procesi ligjor shqiptar, kjo është një çështje shumë e brendshme. Nga pikëpamja e lidhjes dhe përfshirjes amerikane, jemi të kënaqur që një kompani me përvojën dhe aftësitë e "Bechtel" është përfshirë dhe po punon shumë fort për ta përfunduar projektin. Mendojmë që kur të jetë ndërtuar rruga, do të ketë përfitime reale jo vetëm për Shqipërinë, por edhe për rajonin. Çdo raport që kam thotë që projekti po ecën mirë dhe shpresojmë, nëse lejojnë edhe rrethanat gjeologjike, do të vazhdojë të ecë përpara edhe në të ardhmen ashtu si deri tani.

Siç e dini, Prokurori i Përgjithshëm Sollaku u shkarkua. Në mes të këtij tensioni ka pasur një vendim të Gjykatës Kushtetuese që thoshte se prokurori i Përgjithshëm nuk mund të hetohet në lidhje me çështje specifike. Megjithatë, duket se mazhoranca bëri pikërisht këtë - e shkarkoi prokurorin mbi baza të tilla. A mendoni që u prek pavarësia gjyqësore dhe që ndërhyri politika?

Nuk mendoj se vendimi se kush duhet të jetë apo të mos jetë na përket ne. Kjo është vërtet një çështje shqiptare. Ne merremi me institucionin. Për ne, e rëndësishme është që institucioni të ruhet në pavarësinë e tij, që të vazhdojë të ketë juristë të cilësisë më të lartë, dhe që kushdo që e mban atë post të caktuar të mos jetë lidhur me ndonjë grupim politik këtu. Kemi punuar me prokurorët e Përgjithshëm, cilëtdo që kanë qenë. Kemi punuar në të kaluarën. Do të vazhdojmë edhe në të ardhme. Debati mbi prokurorë të përveçëm është tërësisht, tërësisht diçka e brendshme e Shqipërisë. Ne do të shpresonim që institucioni të mbetet ashtu si është krijuar, transparent, i pavarur dhe me kualifikimet më të mira gjyqësore.Ajo që do të thosha më tej është që jemi të interesuar - nga pikëpamja e gjyqësorit - që ta shohim si një çështje që lidhet me përgatitjet e Shqipërisë për NATO-n. Jemi shumë të interesuar që reformat e gjyqësorit, që janë specifikuar dhe njihen mirë, të vazhdojnë në një mënyrë sa më të shpejtë që të jetë e mundur. Edhe një herë, kjo është diçka e ndarë nga Prokurori i Përgjithshëm. Flasim mbi një gjë më të gjerë, ku ne amerikanët kemi interes. Do të donim të shihnim KLD, Parlamentin, të hyjnë vërtet në veprim nga pikëpamja e gjërave të ndryshme që janë përcaktuar, që janë rekomanduar dhe sugjeruar për të siguruar që gjyqësori të ketë nivelin më të lartë të gjykatësve e magjistratëve, që procesi i përzgjedhjes së tyre të jetë absolutisht transparent, që procedurat gjyqësore të jenë të hapura dhe të drejta sipas standardeve më të larta, dhe një numër fushash të tjera. Siç e dini mirë, siç e dinë të gjithë, po i afrohemi kohës në të cilën do të bëhen vendime për kandidaturën në NATO dhe kjo kohë po bëhet gjithnjë e më e shkurtër. Prandaj, nxisim të gjitha palët, qeverinë dhe opozitën, që të mendojnë nga pikëpamja e interesit kombëtar, jo nga pikëpamja e debateve të brendshme politike, dhe të ecin sa më shpejt që të jetë e mundur përpara për t‘i vënë ato reforma në vijë. Edhe një herë, e përsëris dhe e theksoj, që është një çështje që i kapërcen partitë, siç e shohim ne. Grupet shqiptare të të gjitha ngjyrimeve politike, të djathtë dhe të majtë, e kanë bërë shumë shumë të qartë që një ftesë për në NATO është një synim parësor i politikës së jashtme për vendin. Prandaj, është koha që këto forca, në mazhorancë dhe opozitë, të kuptojnë që koha është tani dhe që t‘i vihen punës për reformat gjyqësore, reformat zgjedhore, dhe të gjitha gjërat e tjera që janë përcaktuar si standarde të bazuara mbi rezultate.

E përmendët disa herë integrimin në NATO. A do ishte e vështirë një perspektivë e tillë, duke pasur parasysh që mazhoranca dhe opozita kanë shumë e shumë pika divergjence? Pas shkarkimit të prokurorit të Përgjithshëm, opozita shprehu skepticizëm për vazhdimin e reformës në drejtësi. A do ta vononte një klimë e tillë ftesën e NATO-s?

Mesazhi im për të gjitha palët e përfshira do të ishte të shohin nga vetja, të kapërcejnë çfarëdo debatesh të brendshme mund të kenë për momentin, për të mirën kombëtare. Në ShBA. kemi një shprehje, "Debati politik ndalon në vijën e ujit", - ShBA ka oqeane nga të dyja anët; kjo do të thotë që kur flitet për pozitën e ShBA. në botë, palët bëhen bashkë. Në Shqipëri, shprehja mund të mos përshtatet saktësisht për nga gjeografia, por fryma është e njëjtë: kur vjen koha për të parë pozitën e Shqipërisë në botë, gjërat që Shqipëria aspiron, sidomos në lidhje me dëshirat e shprehura për t‘u integruar në bashkësinë euro-atlantike dhe më në veçanti në NATO, atëherë debati i brendshëm politik ka plotësisht vlerë të vazhdojë, por mendoj, këshilla dhe rekomandimi im në këtë kohë është që palët të ngrihen mbi këtë për hir të synimeve më të mëdha. E di që është e vështirë. Debati i brendshëm është vërtet një gur themeltar i demokracisë. Debati është i nevojshëm dhe duhet nxitur. Politika është politikë dhe kështu do të jetë gjithmonë. Por, ka disa momente kritike, vërtet kritike, dhe ka vendime kritike që duhen marrë nga të dyja anët, dhe për hir të kësaj, nga pikëpamja jonë, është e rëndësishme për të gjitha palët e ndryshme në debat, mazhorancë dhe opozitë, ta rrokin këtë çast në interes të interesave më të mëdha shqiptare.

Zoti ambasador, çfarë Kosove prisni pas 10 dhjetorit: një shtet të pavarur, një vend të qeverisur nga ndërkombëtarët, apo diçka midis?

Është e qartë që këtë çështje e ndjekim nga shumë afër. Kemi disa prej diplomatëve tanë më të mirë të përfshirë dhe Kosova ka marrë interesin e niveleve më të larta në qeverinë time. U referohem deklaratave që Presidenti Bush bëri këtu në Tiranë, pasuar nga deklaratat e Sekretares Rajs dhe më së fundi nënsekretarit Bërns në Ministerialin e OSBE-së në Madrid. Pra, pozicioni ynë vërtet nuk ka ndryshuar. Pozicioni ynë është që plani Ahtisaari ishte menduar me mençuri, arritur pas një shqyrtimi, hetimi dhe konsultimi shumë të gjerë me të gjitha palët e përfshira. Ishte përfshirë një prej diplomatëve më të mirë të kohëve të sotme, Presidenti Ahtisaari dhe besojmë që u arrit një rrugë e paanshme dhe e drejtë përpara, e cila merr parasysh interesat e të gjitha palëve në këtë debat kompleks. Vazhdojmë ta mbështesim atë plan. Thënë kjo, duam t‘i shohim proceset e diskutimit, kemi vullnetin t‘i lejojmë këto procese, të ecin përpara. Dimë që takimi i fundit i Trojkës nuk arriti një përfundim, por ka parë të gjitha sugjerimet e arsyeshme që janë paraqitur. Ka mbetur edhe pak kohë. Nuk duam ta parashikojmë para kohe, deri në 10 dhjetor, se cili do të jetë rezultati. Mendoj që mund të mbeteni të sigurt që pozicioni ynë ka mbetur solid dhe shpresojmë që palët mund të arrijnë një marrëveshje të përbashkët, por nëse jo, ne e dimë cili është pozicioni ynë dhe duam t‘ju bëjmë shumë të qartë juve, miqve tanë shqiptarë, se ku qëndrojmë ne.

Po nëse nuk ka marrëveshje? Do ta mbështesnit idenë e pavarësisë së shpallur në mënyrë të njëanshme?

Duhet ta lëmë procesin të kryejë rrugëtimin e tij. Kemi rënë në një mendje për këtë proces. Ka nevojë ta lëmë të kryejë udhën e tij. Dhe pastaj do të shohim ku jemi. Por mendoj që mbështetja jonë që kosovarët të arrijnë pavarësinë, nëpërmjet një plani si ai i propozuar nga Presidenti Ahtisaari, është i palëkundur e i pandryshuar.

Tani dy pyetje, jashtë politikës dhe diplomacisë së ditës. Ishte një surprizë e këndshme të dëgjoja njohuritë tuaja mbi historinë dhe kulturën shqiptare. A mendoni se mund t‘i ndani ato komente me lexuesit tanë? Si duket letërsia ballkanike e Shqipërisë në sytë e një diplomati?

Siç e dini, dhe siç e di kushdo që ka biseduar me mua, ka qenë një prej kënaqësive të mia të mëdha që të mësoj mbi historinë dhe letërsinë e vendit tuaj. Dija pak për historinë dhe pak për letërsinë, por tani që kam arritur këtu, e shoh se sa e pasur dhe mbresëlënëse është. Për letërsinë kam pasur mundësinë të filloj të takohem me një numër shkrimtarësh e poetësh për të cilët kisha lexuar në SHBA. Këtu përfshihen z.Kongoli, z.Mustafaj, z.Fatos Arapi - isha veçanërisht i interesuar ta takoja këtë të fundit, sepse një prej poezive të tij ishte vërtet frymëzuese për mua. Do të ishte nder i madh për mua të vazhdoja të takoja shkrimtarë dhe poetë të tjerë. Kam lexuar shumë prej veprave të Ismail Kadaresë, shumë prej romaneve e eseve të tij dhe do të ishte vërtet nder i madh për mua ta takoja. Historia e vendit tuaj është absolutisht magjepsëse. Ne në SHBA kemi rreth 300 vjet histori ose pak më shumë; këtu flasim për histori në mijëvjeçarë, deri tek ilirët e të tjerët. Dhe, çdo herë që sheh rrotull, çdo herë që kthen sytë diku, je duke mësuar një pjesëz tjetër të asaj historie. Po ju jap një shembull. Para disa ditësh isha në Vlorë, për festën e pavarësisë. Në bisedë e sipër hasa emrin e Marigo Posios, gruas së përfshirë në Lëvizjen e Pavarësisë, që jepte mësim gjuhën shqipe kur ishte e kundërligjshme ta bëje këtë, madje sipas historive, edhe ka qëndisur flamurin shqiptar. Më pas dola te motrat Qiriazi dhe roli i tyre në atë periudhë; dola te Shote Galica dhe lufta e saj për pavarësi, si në Kosovë ashtu edhe këtu; pas një kërkimi të shpejtë pashë një fotografi të jashtëzakonshme të saj nga Marubi. Pastaj ishte Musine Kokalari, shkolluar jashtë, burgosur këtu për shkak të bindjeve të saj politike; apo edhe Nënë Tereza. Kjo ishte një temë, pjesë e historisë shqiptare, që nuk e kisha hasur më parë, por që më bën përshtypje si mjaft prekëse dhe kuptimplotë. Flet shumë për frymën, aftësitë dhe rëndësinë e gruas në gjithë historinë e Shqipërisë. Shpresojmë që me ecjen përpara të proceseve dinamike dhe reformave që përmenda do të ketë gjithnjë e më shumë mundësi për gruan që të vazhdojë traditën e këtyre shembujve më sipër. Pra, letërsia dhe historia e Shqipërisë për mua janë magjepsëse. Mbetem një nxënës shkolle për nga dijet e mia, por po kërkoj mësues dhe po kërkoj të mësoj sa më shumë që mundem. Është një temë pafundësisht magjepsëse dhe imponuese për mua, sepse historia e Shqipërisë na mëson shumë për të tashmen dhe të ardhmen e Shqipërisë. Shqipëria, dhe do të doja të mendoja edhe amerikanët, ndajnë një pjesë të kësaj fryme; përballemi me vështirësi, merremi me to ballazi, gjejmë rrugë për t‘i kapërcyer, gjejmë rrugë për të ecur përpara e lart.

Një pyetje që lidhet më shumë me postin tuaj, se sa me personin. Në Shqipëri, ambasadori i SHBA shihet gjithmonë si një autoritet i lartë diplomatik, me ndikim të dukshëm mbi jetën politike e shoqërore të vendit, edhe pse jo në mënyra të shprehura e publike. Si e përjetoni këtë rrethanë, ose, nëse mund të shprehem kështu, a ndjeni një trysni pozitive në këtë drejtim?

Goxha pyetje. Po them që të jesh ambasadori amerikan në Shqipëri është vërtet një nder i madh. Kemi një marrëdhënie të veçantë, vendet tona e popujt tanë, e cila shtrihet në histori dhe të jesh në radhën e atyre që përpiqen t‘i përforcojnë më tej këto lidhje të veçanta, është një privilegj i vërtetë dhe unë shpresoj ta meritoj. Nga pikëpamja e rolit të ambasadorit amerikan këtu, ne jemi thjesht diplomatë. Jemi këtu për të çuar më tej marrëdhëniet midis vendit tonë dhe tuajit, ashtu si çdo diplomat tjetër, ashtu si kanë detyrë të bëjnë të gjithë diplomatët këtu. Shpresojmë që në këtë drejtim të mund të paraqesim përshtypjet më të mira të mundshme për Amerikën. Shpresojmë që të mund të ofrojmë ekspertizë dhe asistencë. Jemi me fat që në Shqipëri aspiratat e popullit shqiptar dhe vizioni që qeveria jonë ka shprehur për rajonin janë afër, pothuajse të njëjta. Kjo e bën komunikimin shumë të mirë, shumë të lehtë; i bën diskutimet shumë të frytshme. Dhe do thosha që nuk jam i sigurt nëse e kuptoj plotësisht shprehjen "trysni pozitive", por vërtet që nuk ndjej trysni në këtë punë. Qysh nga mbërritja ime këtu, ndjej që shqiptarët, të gjitha nivelet e shoqërisë, më kanë mirëpritur, më kanë mirëpritur ngrohtë dhe më kanë ndihmuar të bëj punën më të mirë që mundem. Ndoshta kishit parasysh diçka tjetër me shprehjen "trysni pozitive", por nuk ndjej asnjë lloj trysnie. Ndihem si në shtëpinë time dhe është një kënaqësi e pamat që jam këtu.

Marre nga revista politike "MAPO"

Dukagjini i mbytur në gjak

Ankthi i gjakmarrjeve mes familjeve të hasmëruara e ka shndërruar Dukagjin në një vend si Malësia e veriut të Shqipërisë
Në gjak janë Elshanët, Muriçët, Kelmendët, Musajt, Zemajt, Osajt, Rexhajt, Rexhëbogajt, Dreshajt... Xhevdet Rexhaj ishte vrarë në nëntor të vitit 2006. Pa u mbushur një javë vëllai i tij, Ganiu, vret maturantin Ehtem Rexhajn në veturën e policisë, brenda Stacionit Policor në Pejë, i bindur se ai ka kryer vrasjen, ndonëse policia nuk kishte gjetur asnjë provë për këtë… Dukagjini po merr tiparet e “Perëndimit të Egër”... Rajoni më i zhvilluar i vendit sundohet paralelisht nga trajta të bastarduara të ligjit dhe Kanunit. Sipas të parit të Komunës, Kanuni po avancon ndaj ligjit.Ndërsa për krerët e gjykatës dhe policisë beteja pothuajse është e humbur. Elshanët e Ozrimit, Muriçët dhe Kelmendët e Pejës, Zemajt dhe Musajt e Strellcit, janë klanet e mëdha familjare që sipas tyre janë bërë sinonim i hakmarrjes. Sipas interpretuesve të Kanunit, ky rajon tashmë i ngjan Malësisë së Shkodrës, ku imazhi i vrazhdë i Kanunit është rikthyer plotësisht



SERBEZE HAXHIAJ & SALI BEQIRAJ

Pejë prill- Akoma pa filluar procesi gjyqësor një grup njerëzish të paautorizuar me vetiniciativë, këtë javë kanë marr një vendim. “Është i lëçitur (izoluar) nga fshati ose do të detyrohet të lërë fshatin ai që e prish marrëveshjen dhe hakmerret” …
Në konceptin e tyre kërkesa për të marr pëlqimin e dy familjeve Rexhaj nga Jabllanica e Pejës,( të dyja të ngujuara), përmes nënshkrimeve nuk është “nxjerrje bese”, sipas metodës klasike të interpretimit të Kanunit…
Imami i tri fshatrave të kësaj, ane Sadri Zekaj, një përfaqësues i Ministrisë së Drejtësisë,
Daut Morina dhe një tjetër nga komuna e Pejës Musa Rexhaj , kanë nisur një plan për pajtim dhe për një heshtje të armëve dhe hakmarrjes për të paktën dy vitet ardhshme.
Marrëveshja sipas tyre thënë në gjuhën e diplomacisë është një “moratorium” dy vjeçar heshtje derisa gjakrat të qetësohen dhe deri atëherë edhe gjykata do të ketë marrë një vendim. Të dyja familjet kanë venë nënshkrimet, por asnjëra nuk duket e vendosur që do t’i përmbahet… “Ma kanë vrarë djalin dhe nipin.. dy nipat tjerë i kam në burg , kurse tjetri është arratis … çfarë pajtimi mund të kërkoj kush më ”, thotë plaka 75 vjeçare Haka Rexhaj.
Në mes të këtyre dy familjeve nuk ka më vrasës dhe të vrarë , të dyja konsiderojnë se tjetra palë u ka borxh. Në familjen tjetër të hasmëruar vetëm 20 metra larg kësaj shtëpie njëri nga meshkujt thotë se nuk vlejnë nënshkrimet që kanë dhënë për heshtje dyvjeçare.
“Nëse ma dënojnë vëllain unë do të hakmerrem sepse ata më kanë borxh .. është vrasje dhe masakrim”, thotë 30 vjeçari Haki Rexhaj.

Ms:Vrsaja e një gruaja për 4 arë tokë nis zezonat e gjakmarrjes

Gjithë historia e një zinxhiri prej 4 vrasjeve njëra pas tjetrës në mes kushërinjëve Rexhaj në Jabllanicë lidhjet me vrasjen e një gruaje dhe blerjen e 4 ari tokë.
Tani të dyja familjet kanë nga dy meshkuj në burg dhe secila dyshohet për nga dy vrasje të kryer. Në familjen e Sadri Rexhajt, i vrarë në vitin 2004 , pas vrasjes së djalit të tij Ethemit 18 vjeçar para 5 muajve shtëpia ka mbetur në tri femra që rrinë të mbyllura. Dy djemtë e tjerë të Sadriut, Dina dhe Aliu, janë në burg për vrasjen e gruas së kushëririt të tyre Zojë Rexhaj, kurse Burimi, një pjesëtar i TMK-së, tashmë familja thonë se ka ikur në Amerikë nga frika e gjakut dhe hakmarrjes. Por në fakt askush nuk e di ku është ai.
Në familjen tjetër atë të Halit Rexhajt kanë mbetur tre meshkuj që gjithashtu lëvizjen e kanë të kufizuar, dy meshkujt të kësaj shtëpie, Ganiu dhe Kadriu janë në burg të dyshuar për vrasjen e Sadriut dhe të birit të tij Ethemit.
Pas shumë vrasjeve dikujt i ka rëndë në mend se praktika e Kanunit,mund të jetë më e efektshme për të ndal të paktën për një kohë mekanizmin e gjakut. Imami Sadri Zekaj, thotë se kanë nisur një plan për një heshtje të përkohshme. Por ai nuk është aq I sigurt nëse familjet do t’i përmbahen fjalës dhe nënshkrimeve. “Ne do ti lëçitim dhe do t’i detyrojmë ta lënë fshatin”, thotë i vendosur ai.
Po, aq i bindur në qëllimin e tij duket edhe Hakiu. “Mua askush nuk do të ketë fuqi të më largoj ose të më detyroj për diçka .Nëse drejtësia nuk e bën punën e saj dhe ma dënon më shumë se që duhet vëllain unë do të marr hak sërish sepse mua ma kanë vrarë dhe ma kanë masakruar vëllain (Xhevdetin)”, thotë ai krejt i qetë…
Për një copë tokë prej vetëm 4 ari që është shitur e stërshitur janë vërë një bela një mëhallë e tërë . Xhevdet Rexhaj ishte vrarë në nëntor të vitit 2006. Pa u mbushur një javë vëllai i tij, Ganiu vret maturantin Ehtem Rexhajn në veturën e policisë brenda stacionit policor në Pejë, i bindur se ai ka kryer vrasjen, ndonëse policia nuk kishte gjetur asnjë provë për këtë…Logjika e hakmarrjes kishte kaluar pragun e policisë , kurse vrasja kishte tronditur në themel institucionin e uniformave blu të Kosovës…

Ms; Policia fut nën monitorim raportet mes familjeve Kelmendi, Elshani , Muriqi ,Zemaj, Musaj e Osajt

Nuk është vetëm kjo një rrëfim gjakmarrje ngatërrimi midis ligjit dhe kanunit që kanë sjell vetëm zezona në këtë provincë. Peja si asnjë vend tjetër është e mbushur përplot histori gjakmarrjesh familjare. Sipas statistikave të policisë Peja mban shifrën më të lartë të vrasjeve të rënda, një pjesë e të cilave konsiderohen politike. Këtë rajon e mban ende nën ankth dyndja midis klaneve që përfliten shpesh në veprime kriminale . Në fakt vrasjet më të shpeshta janë lidhet me emrin e familjeve Kelmendi, Elshani , Muriqi ,Zemaj e Musaj, Osajt . Por, drejtësia asnjëherë nuk e ka zbardhur çështjen e këtyre ngatërresave që duket se ka filluar që nga lufta …Kjo sipas një prokurori që preferon të mos citohet për gazetën është vështirë të ndahet në fajtorë dhe jo fajtorë… “ Ngatërresat janë trashëguar qysh nga koha e luftës. Në fakt është vështirë të hetohen gjithë këto raste”.
Në një hapësirë jo edhe aq të madhe të qendrës së urbanizuar në çdo kohë gjen familje të ngujuara sipas Kanunit… ndërkohë që persona të dyshuar si dorases mbahen në burg. Pak kanë bërë paria e komunës dhe e policisë për ta penguar këtë.
Për shkak të mos efikasitetit të policisë dhe gjykatave për të hetuar dhe zbardhur rastet, hesapet shpesh kanë përfunduar me shumë më shumë viktima . Egërsisë së hakmarrjes nuk i kanë shpëtuar as fëmijët…Imazhi i fëmijëve që ndërpresin shkollën dhe ngujohen për shkak të gjakmarrjes nuk është më një rast i vetëm i izoluar….
I pari i komunës së Pejës , Ali Ljaçi, për herë të parë thotë se në rajonin ku udhëheq po sundon Kanuni. “Ligji dhe kanuni janë në luftë njëri me tjetrin. Është e vërtetë që gjykata dhe policia kanë dështuar në dyndjet e klaneve Elshani , Kelmendi , Muriqi, Osaj apo Zemaj. Këto nuk janë thjeshtë probleme gjakmarrjes ato janë edhe çështje të bizneseve dhe luftës për dominimin... Është një problem shumë kompleks . Ne po përpiqemi që përmes këshillave të pajtimit të relaksojmë këtë gjendje” .
Shumë pak nga rastet e vrasjeve dhe ngatërresave tjera midis këtyre familjeve ka mundur të zgjidh gjykata.
Esat Shala , kryetar i Gjykatës së Qarkut në Pejë , thotë se problemi i vrasjeve për gjakmarrje nuk është një dështim vetëm i gjykatës,por edhe i shoqërisë nëpër t’u përballur me këtë. “ Ne mund të zgjidhim një lëndë për gjakmarrje, por nuk mund t’i rregullojmë raportet e mëtutjeshme të këtyre familjeve”, thotë Shala për Lajm.
Por, ai hesht kur është fjala te çështja e vrasjeve mes grupeve rivale që identifikohen në këtë rajon nga të cilat ka pasur shumë vrasje viteve të fundit. “Për Elshanët, Kelmendet , Muriqët , Osaj , Musajt kemi së paku nga një lëndë që na është dashur të merremi. Në këto lëndë kanë punuar më shumë prokurorë dhe gjyqtarë ndërkombëtarë . Tani është shumë komplekse të flitet për suksesin e tyre. Gjërat ende janë në proces”.
Ahmet Hasi,i pari i policisë në këtë rajon thotë se policia janë duke u hetuar të gjitha rastet e vrasjeve të rënda, por ai mbetet pa fjalë kur është çështja e pengimit të vrasjeve tjera për gjakmarrje ….”Ne po i monitorojmë dhe po i hetojmë këto familje.Elshanët , Kelmendët , Musajt , Osajt, Muriqët, janë nën monitorimin e policisë . Ne jemi duke u marrë me ato dosje.. nuk është që nuk guxojmë t’u qasemi. Është e vështirë të flasim për raportet e tyre që mund të kenë sjell viktima”, thotë koloneli Hasi.
Policia e tij tashmë kanë bërë një regjistër të familjeve të hasmëruara si pjesë e strategjisë kundër vrasjeve për hakmarrje... “Por ne nuk po mund të bëjmë sa duhet me fëmijët që ndërpresin shkollën për këtë çështje sepse për të hapur procedurë duhen fakte e familja tjetër na thotë se ne nuk po i detyrojmë të hakmerren , kurse këta s’guxojnë të dalin”.

Ms: Dukagjini , Malësia e dytë e Shkodrës

Avdyl Hoxha , një punëtor i Ministrisë së Kulturës , që vjen nga një familje në zë në rajonin e Dukagjinit, i njohur për ‘ndarje pleqnish’,sipas rregullave të Kanunit në “Odën e Junikut”, fajin për mos zbardhjen e gjithë vrasjeve vë te organet e drejtësisë . Ky thotë se Dukagjini është bërë sikurse veriu i Shqipërisë, ku fenomeni i gjakmarrjeve është një përditshmëri. Sipas tij problemi i gjakut nuk është aq i madh te rastet individuale sa te grupet kriminale, vrasjet e të cilave nuk lidhen thjeshtë me hakmarrje. “Ato janë shndërruar në larje hesapesh midis klanesh ku shpesh nuk janë kursyer as fëmijët”. Nuk mund askush tani të hyj midis Elshanve , Kelmendve , Muriqve, Musajve apo Osajve. Askush nuk ua ka më besën këtyre njerëzve. Edhe gjykatat kanë dështuar të vënë drejtësinë në këto raste. Tani imazhi i Dukagjinit është bërë njësh me atë të Veriut të Shqipërisë”, thotë Hoxha
Familja Rexhbogaj është njëra nga ato që u jep besë familjes Hasanaj nga Peja e cila po ashtu është e ngujuar një qendër të qytetit vetëm pak metra nga stacioni qendror i policisë dhe nga ndërtesa e burgut.
Sipër në një lagje tjetër, Kapshnicë në Pejë një fëmijë (Dren Shala) e ka ndërprerë shkollën ngase e ëma ka vrarë një person. Ky fëmijë është “renditur” me burrat e familjes sepse nuk kanë besë. Dreni nxënës i klasës së tretë ka dy muaj që nuk guxon të shkoj në shkollë . E ëma e tij Shukrija , për motive ende të paqarta ka vrarë fqinjin e tij Driton Mamaj. Ajo është burgosur kurse burrat tjerë të familjes janë ngujuar duke përfshirë edhe atë.
Pak kohë më parë një grup njerëzish të politikës kishin arritur të pajtonin një nga familjet e hasmëruara atë Kastratve dhe Markajve. Nëntë muaj pas vrasjes së Viktori Markajt, vëllai i tij Alberti, polici i Njësisë Speciale, nxjerr gjakun e të vëllait brenda stacionit policor duke vrarë Besnik Kastratin… Kurse gjykata akoma nuk ka dhënë vendimin për të tre personat që akuzohen për vrasje.
Për nëntë muaj familja 25 anëtarësh e Beqir Kastratit kishte qëndruar e ngujuar në shtëpinë e tyre në qendër të qytetit . Për të respektuar rregullat kur nuk jepet besa edhe fëmijët kishin ndërprerë shkollën … Vrasja e Besnkiut të arrestuar për armëmbajtje pa leje brenda stacionit policor dhe vrasja e Ethem Rexhajt, një vit pas po ashtu i arrestuar dhe me duar të lidhura ka tronditur besimin te efikasiteti i policisë në këtë rajon …
Zbutjen e këtij problemi kreu i gjykatës Shala e lidh jo me rritjen e efikasitetit të punës së gjyqësorit , por me krijimin e mekanizmave pajtues nga njerëz që do të jenë me ndikim. “Pajtim dhe shuarje hasmërish mund të bëjnë organet që parashihen edhe me ligj si ndërmjetësues”.
Por, për “pleqnarin”, Abdyl Hoxha, thotë se nuk ka pajtimtar që do të mund të zgjidhte si duhet këtë problem . “Më herët p.sh në këtë zonë ka qenë një pleqnar Adem Elshani, dhe fjala e tij ka zënë vend dhe ke mundur të merresh vesh me të . Por, tash është rrëfim tjetër dhe askush nuk do të dëshironte të kishte punë me Elshanët, Kelmendët me Muriqët apo Musajt sepse nuk mund t’u besosh këtyre njerëzve “.
Ibrahim Selimaj, thotë se Elshanët ia kanë vrarë djalin 4 vite më parë, por, në familjen e Isuf Elashnit i vrarë së bashku me të birin thonë
Se nuk i kanë hak askujt dhe se Kelmedët kanë paguar njerëz për t’i vrarë dy familjarët e tyre.
Ligji dhe Kanuni kanë vënë standarde tjera të dyfishta për jetën e njerëzve. Imami i fshatrave Sadri Zekaj , thotë se falja dhe pajtimi tani janë bërë temat kryesore ku ata u predikojnë besimtarëve nëpër objektet e kultit. Në një ditë kremte të faljes së Bajramit në këtë anë mesazhin e parë që jep kleriku është largojuni hakmarrjes mësohuni të falni. Në Dukagjin gjaku falet , por edhe falja merret… 5 vjet pasi ishin pajtuar familjet Rexhbogaj dhe Dreshaj, nipi Shkelzen Hasanaj kishte marr gjakun e dajës së vrarë para 17 vitesh. Në praktikën e Kanunit kjo është një gjë e lejueshme sepse djali i motrës llogaritet më i afërte se ai i vëllait për të marr gjakun…

Edhe klerikët vjedhin

Kishat ortodokse në Kosovë miliona euro keqpërdorime të shërbimeve publike
Ato që në njëfarë mënyrë kanë marrë statusin e vendeve “eksterritoriale” , i kanë shkaktuar miliona humbje deri më tani buxhetit të vendit nga keqpërdorimet e ujit dhe rrymës. Për tetë vjet nuk kanë paguar asnjë cent nga obligimet që kanë , nuk kanë lejuar askënd nga KEK-u apo ujësjellësi që tu shohin mënyrën e shpenzimeve – ndërsa në regjistrat e tyre figurojnë shuma të vogla borxhesh p.sh 101 euro për 8 vjet në manastirin e Graçanicës apo 292 euro si në atë të Deçanit


SERBEZE HAXHIAJ

Prishtinë 19 shtator – Vitet kanë ecur dhe janë bërë shumë shpenzime, por në regjistrat që mbajnë emrat e objekteve të kultit të rëndësisë së veçantë në Kosovë dhe në të tjerat më pak të njohura kanë mbetur shifra të vogla...
Prishjet e njësorëve për të mos u regjistruar harxhimet e rrymës, mos-përmbushje të obligimeve dhe kyçjet ilegale në sistemin energjetik kanë bërë që miliona euro të rezultojnë humbjet e Korporatës Elektroenergjetike nga vjedhjet që kanë bërë për tetë vjet kishat ortodokse në Kosovë.
154 objekteve të kulturës serbe në vend të cilat është kërkuar që të shpallen “territore jashtë Kosove”, e që në fakt duket se funksionojnë si vende “eks-territoriale”, prej vitit 2004 asnjë faturë e shpenzimeve nuk është lejuar që tu dërgohet dhe as nuk janë lejuar regjistruesit e shpenzimeve që të bëjnë mbledhjen e të dhënave .
Kishtat ortodokse nuk janë vetëm borxhlinj të KEK-ut. Mijëra euro llogaritet të jenë borxhet e tyre edhe për shpenzime të ujit pa llogaritur obligimet tjera.
“Ata kanë bërë ndërhyrje në njehsorë dhe vlera e shpenzimeve të tyre ka mbetur e tejet e vogël që nuk i përgjigjet kurrsesi sasisë së harxhuar.” , thotë Fahredin Maçastena drejtor ekzekutiv i Divizionit të Furnizimit në Korporatën Elektroenergjitike të Kosovës.
Nuk janë vetëm kishat ortodokse ato që kanë borxhe , shpenzime të larta të papaguara llogariten të kenë edhe xhamitë, por këto të fundit ka qenë e mundur të faturohen dhe nuk kanë keqpërdorur sasinë e harxhuar
Sipas trendit të shpenzimeve në muaj Patriarkana e Pejës dhe Manastiri i Deçanit për tetë vjet kanë harxhuar më shumë se gjysmë milioni euro, ndërkohë që borxhi aktual që u figuron atyre është sa fatura mujore që u vinte atyre para luftës.
“Orët e tyre kanë kohë që kanë ngecur në vlera minimale . Janë vetëm 1.794.8 euro për të tre njësorët që kanë. Patriarkana e Pejës dhe Manastiri i Deçanit janë shpenzuesit më të mëdhenj që më nuk i kemi nën kontroll. Aty janë bërë keqpërdorime me njësorët. Në dy njësorët e Patriarkales së Pejës janë në njërin 1.31 .13 , euro kurse 763 .7 00 euro . Ndërsa në Manastirin e Deçanit janë borxh për tetë vite e më shumë vetëm 292 gjë që nuk përputhet askund me shpenzimet e bëra për tërë këto vite”, thotë Maçastena.
Por, Patriarakana e Pejës dhe Manastiri i Deçanit kanë edhe mijëra euro të tjera borxh
në shpenzimet e ujit. Sipas zyrtarëve të sistemit të ujësjellësit në këtë regjion ato gjithashtu llogaritet se kanë bërë shumë keqpërdorime në shpenzimet e ujit.
Borxhi në ujë i Patriarkanës së Pejës, sipas Mehdi Kelmendit drejtor i Shërbimit të Konsumatorëve i rrjetit të ujësjellësit regjional “Hidrosistem” , në Pejë është 35 mijë euro pa llogaritur vitet kur nuk është faturuar. “ Ajo çka ka mundur të faturohet deri më tash është 35 mijë euro por ka edhe borxhe të tjera të cilat nuk kemi arritur t’i mbledhim”.
Gazeta për dy javë rresht nuk ka mundur të kontaktoj me asnjë nga përfaqësuesit e Patriarkanës në Pejës. Përmes pjesëtarëve të KFOR-it ,që ruajnë kishën është thënë se koordinatorja e kishës Dobrilla nuk është në Pejë dhe se vetëm ajo është përgjegjës për këtë.
Përgjigje rreth kësaj nuk ka dhënë as ati Sava Janiq nga Manastiri i Deçanit. “ Nuk kam autorizim të flas për këtë . Ai që duhet të flas është Vladika Artemije në Graçanicë. Unw nuk jam marrw kurrë me ketë problem”, ka qenë përgjigja e tij për Lajm.
Por përgjigje nuk ka qenë e mundur të merret as këtu. “Ati Artemije nuk është i gatshëm të flas këtë javë” , ka qenë përgjigja që ka marrë gazeta përmes telefonit nga njëri prej shërbyesve të kishës në Graçanicë.
Deri në vitin 2003 borxhi në ujë i Manastirit të Deçanit është rreth 30 mijë euro kurse që nga atëherë më nuk është faturuar. “ Ne kemi të faturuar për 4 vite 30 mijë euro të Manastirit kurse më nuk na lejojnë t’i dërgojmë lexuesit e orës që më herët i dërgonim përmes KFOR-it”, thotë drejtori ujësjellësit “Lumi i Bardhë “,të Deçanit, Adem Gjikokaj.
Sipas tij Manastiri është njëri ndër keqpërdoruesit më të mëdhenj të ujit. “Manastiri ka dy lloj kyçjesh në ujësjellës dhe ka ujë sa për tri lagje të Deçanit. Këtë verë kur ka pasur shumë krizë për ujë kemi lutur atin Sava Janjiq që të shikohet se çfarë po ndodhë me shpenzimet e ujit në këtë zonë dhe më vonë ai na është përgjigjur e do të shikojnë për ti reduktuar shpenzimet që kryesisht janë bërë në ujitjen e tokave rreth manastirit”.
Hiq më ndryshe nuk është edhe manastiri i Graçanicës. Për tetë vjet harxhime të rrymës nga të cilat nuk është paguar asnjë cent në borxhin që figuron në regjistrat e KEK-ut është vetëm 101 euro “ Edhe këtu gjendja është e njëjtë mos-pagesë dhe keqpërdorime”, thotë Maqestena.
Ndërsa borxhi në uji i manastirit të Graçanicës, sipas Bexhet Zhdrellës , menaxher i shërbimit dhe faturimit të bizneseve të mëdha dhe objekteve te kultit në ujësjellësin regjional “Prishtina”,është 14 mijë euro, pa llogaritur pjesën e pa-faturuar në të cilën nuk kanë pasur qasje. “Më herët kemi mundur të llogarisim orët e ujit kurse tani jo kanë borxh diku afër 14 mijë euro pa llogaritur keqpërdorimet tjera”
Borxhe ujësjellësit nuk i kanë vetëm kishat ortodokse por edhe xhamit por borxhi i këtyre të fundit të paktën mund të faturohet. “Edhe xhamitë na kanë borxhe boll janë 16 mijë euro por ato mund ti faturojmë, kurse te kishat nuk na lënë as të afrohemi, thotë ai.
Gjendje pak më ndryshe është në Prizren ku KFOR-i gjerman është munduar herë pas herë në shlyej borxhet e tri kishave në këtë qytet. “Manastiri Nenkalasë ka një borxh 242 euro ne, manastiri Aranxhelli, 2.429 . Për këtë 1.600 euro janë paguar nga KFOR-i kurse Manastiri i Shenje i Kryengjejve ka një borxh të mbetur prej 9.342”, thotë Malush Jaka drejtor i Shërbimit të Konsumatorëve në Prizren.
Kurse shuma e borxhit që këto i kanë ujsjellsit në Prizren kap shifrën 20 mijë euro.
Patriarkale e Pejës, Manastiri i Deçanit, Manastiri i Graçanicës, Manastiri Nënkalasë dhe i Aranxhelli, në Prizren janë evidentuar se kane bërë keqpërdorimet më të mëdha në shpenzimet publike.